HET CONFLICT tussen de ontslagen arbeiders van de Havenpool, FNV Bondgenoten en de gemeente Amsterdam dreigt uit te lopen op een complete patstelling. De havenwerkers willen hun baan terug voordat gezocht wordt naar nieuwe werknemers voor werk in de haven. Namens 26 werkloze havenwerkers is een bodemprocedure aangespannen, waarin wordt geëist dat het dienstverband met terugwerkende kracht wordt hersteld. De procedure dient op 13 februari.
Tegelijk is een kort geding tegen de werving van nieuw havenpersoneel aangespannen. De president van de Amsterdamse rechtbank, R. Gisolf, bepaalde in dat geding op 5 januari dat partijen onderling naar een oplossing moeten zoeken. Op 31 januari dienen zij bij de rechtbank verslag uit te brengen, maar een begin van overleg is er nog niet.
Volgens de advocaat van de havenwerkers, Pim Fischer, vermijden de gemeente Amsterdam en de FNV vrijwel elk zinvol contact dat kan leiden tot een terugkeer van de groep werklozen.
Abdellatif Cherribi, voor de PvdA gemeenteraadslid in Amsterdam, zit met de kwestie in zijn maag. Hij zei onlangs bij een forumdiscussie dat, het onaanvaardbaar is dat de havenwerkers thuiszitten terwijl de werkgelegenheid in de haven groeit. Hij begrijpt niet dat de bij deze zaak betrokken partijen niet eerder hebben overlegd en hij wil graag dat de gemeente tussen de werkgevers en de werklozen bemiddelt.
Eerder deze maand nam de raadsfractie Amsterdam Anders/De Groenen het voor de havenwerkers op. Een ambtenaar van de gemeente Amsterdam stelde in een reactie via AT5 dat de stad niet alleen de zorg heeft voor de ontslagen werknemers van de Havenpool, maar ook voor andere kansarme werkzoekenden.
Volgens de havenwerkers is de houding van de gemeente een gotspe. Zij vinden het onverteerbaar dat de gemeente, de NV Werk en de havenbedrijven een wervingscampagne voor nieuw havenpersoneel zijn begonnen, terwijl de oude havenwerkers na een intensieve sanering uiteindelijk vorig jaar zijn ontslagen. In totaal raakten honderd havenwerkers van de Havenpool hun baan kwijt. Bij de saneringsoperatie nam de verantwoordelijke wethouder, Pauline Krikke, het voortouw.
Niet alleen de gemeente, maar ook FNV Bondgenoten werkte mee aan de op aandrang van de werkgevers tot stand gekomen reorganisatie. Zij stelden dat er geen werk meer was in de haven, maar dat staat haaks op de wervingsacties om personeel voor de Amsterdamse haven aan te trekken. Zodra de werving begon, onder meer via een documentaire over de tot stand komen van een reclamespotje met André Hazes op AT5 en advertenties van uitzendbureau de Watertoren, hebben 26 van de ontslagen havenwerkers een advocaat ingeschakeld.
De NV Werk, die personeel zoekt voor een zogeheten instroompool, verwacht dat er tachtig tot 140 nieuwe banen komen in de haven. Het havenbedrijf Ceres, dat op korte termijn een nieuwe terminal in gebruik neemt, is alleen al goed voor een meerderheid van de vacatures.
Advocaat Fischer noemt de werving moreel verwerpelijk, maar ook in strijd met de afspraken die bonden en werkgevers onder leiding van de gemeente vastlegden op 3 oktober 1997. In het convenant stond dat de werkloze havenwerkers voorrang hebben bij vacatures.
Fischer: "De groep die aan de kant staat, bestaat uit oudere werknemers die hun beste jaren aan de haven hebben gegeven. Bij de selectie voor de werknemers die mochten blijven, vielen zwakkere werknemers af." In de praktijk waren het ouderen, de kritikasters en werknemers die wel eens ziek waren, die afvielen.
Dat was ook overeenkomstig de verwachtingen van bestuurder Tom Koningh van FNV Bondgenoten, die destijds bij zijn verzet tegen de sanering tevens in aanvaring kwam met zijn eigen vakbond. "Ik ga niet onderhandelen over werkzekerheid van honderd man, waarbij de andere helft van de collega's op straat wordt gezet," zei hij.
Koningh werd in verband met zijn solidariteit met de havenwerkers door de vakbond aanvankelijk op een zijspoor gezet. Zijn collega's Jan Heilig en Dick ter Wisscha namen het roer van hem over, zetten de reorganisatie door, en daarna volgde het ontslag voor de havenarbeiders.
Onder toezicht van Heilig en Ter Wisscha ontwikkelden de werkgevers en de gemeente Amsterdam het plan voor een nieuwe havenpool. De beste groep van 110 werknemers kwam terecht in de pool Stichting Personeelvoorziening Amsterdam Noordzeekanaal met operationele Ploeg(Spano).
In 'de reserveploeg'(Span) werd het restant ondergebracht van de driehonderd werknemers die Havenpool in 1998 telde. Dit werd 'een scholingsploeg'. Als de leden niet binnen een jaar alsnog werk hadden of opschoven naar Spano, zouden zij op straat komen te staan.
De havenwerkers voorzagen de koude sanering, maar konden niet voorkomen dat hun eigen vakbond aan het omstreden ontslag meewerkte. Op een manipulatieve vakbondsvergadering drukten Heilig en Ter Wisscha de plannen door, zodat de havenwerkers via democratische besluitvorming hun eigen ontslag bevorderden. Hun spreekbuis van destijds, Koningh, stelde dat het ontslag onnodig was, omdat de werkgelegenheid in de haven weer snel zou toenemen. Koningh kreeg daarin gelijk, maar vond bij FNV Bondgenoten geen gehoor.
Koningh is verbaasd over het fenomeen Instroompool, dat precies als Spano of het opgeheven Span een variant op de traditionele havenpool is, maar dan bestaande uit geheel nieuwe, jonge en goedkope werknemers. "Over dat plannetje van wildvreemden voor een Instroompool is met de vakbond nooit gesproken. Het is illegaal en haalt de traditionele havenpool als flexibele arbeidsvoorziening onderuit."
De gemeente Amsterdam verdedigt Instroom met het argument dat de stad ook moet zorgen voor werkgelegenheid voor andere groepen dan alleen de havenwerkers. Wethouder G. Dales onderstreepte vanmorgen dat de gemeente buiten het gesloten convenant staat. "Wij hebben bemiddeld, maar we zijn slechts zijdelings partij. Wij zijn niet de werkgever. Het enige wat we kunnen doen, is druk uitoefenen op Ceres. En het staat de havenwerkers vrij te solliciteren op de honderden nieuwe banen in de haven als zij aan de kwaliteitseisen van de werkgevers voldoen."
Ton Damen (Het Parool 25 januari 2001)