Precies drie jaar geleden had SPAN de aanvraag van het collectief ontslag voor 97 werknemers achter de rug (22 december 1998) en stond, ondanks de afwijzing van de Ontslagadviescommissie, de goedkeuring van Arbeidsvoorziening voor de deur (25 maart 1999). Zo lang is een groep ontslagen arbeiders - uitgegroeid tot 'de 25' - al met juridische middelen in de weer om hun recht te halen en hun ontslag terug te draaien.
Niemand van hen had verwacht dat er zo veel tijd over heen zou gaan voor ze een definitieve uitspraak van de rechter zouden krijgen. Ze hebben dat overigens ook niet gewild. Via hun advocaat hebben ze voortdurend geprobeerd buiten de rechtszaal in gesprek te komen met het bestuur van SPANO om tot een voor beide partijen bevredigende oplossing te komen. Helaas tevergeefs.
Bovendien heeft de juridische weg nooit hun voorkeur gehad. Ze zagen helaas geen andere mogelijkheid. Met het gedwongen ontslag in juni 1999 van ruim negentig collega's - en alles wat daaraan vooraf gegaan is - heeft de traditionele strijdbaarheid van de Amsterdamse havenarbeiders zo'n klap gekregen dat zij voor het gevecht om recht en werk aangewezen waren op de rechtszaal. De beslissing van FNV Bondgenoten, hoe moeilijk die ook geweest moge zijn, om twee bestuurders tot werkgever te bombarderen, is daar beslist debet aan.
Eenmaal de juridische wereld binnengetreden en veel gegevens boven water gehaald, bleek zeer veel mis te zijn met het ontslag, de algemene bedrijfsvoering en de uitvoering van het zogenaamde hoofdlijnenakkoord van november 1997. Toen daarna ook nog eens geprobeerd werd door NV Werk om naast SPANO tot een tweede pool te komen en vrijgekomen of nieuwe arbeidsplaatsen te bezetten buiten de cao en internationale verdragen om, werd het juridisch arsenaal uitgebreid met het wapen van het kort geding.
Inmiddels lopen er verschillende procedures in verschillend tempo en bij verschillende rechters. Een goed moment om het overzicht te bewaren en de stand van zaken op te nemen.
1. De zogeheten bodemprocedure tegen het ontslag. Deze heeft het stadium van beroep bereikt. Het bezwaar dat de advocaat van SPAN/SPANO tegen het ingestelde hoger beroep maakte, is door de rechtbank afgewezen. Nu is het wachten op de reactie van die advocaat en daarna op het vonnis van de rechter. Dit kan uitlopen tot na de komende zomer.
2. Een apart stukje van deze bodemprocedure staat los van het beroep. Dat gaat over het WAO-hiaat, de pensioenafdracht en de eindafrekeningen. SPAN/SPANO heeft grote moeite de benodigde gegevens boven tafel te krijgen. Dat is geen verrassing, maar helpt de advocaat niet. Zijn allerlaatste uitstel loopt tot 26 februari aanstaande.
3. Een zelfstandige procedure heeft betrekking op de overgang van de ene onderneming (SPAN) naar de andere (SPANO) in juni 1998. De advocaat van 'de 25' stelt dat allen die in dienst van SPAN waren van rechtswege zijn overgegaan naar SPANO. Dat betekent onder meer dat het ontslag bij SPAN niet rechtsgeldig is. Ook hier is het wachten op de reactie van de advocaat van SPAN/SPANO en vervolgens de rechter.
4. En dan is er nog de kwestie van de splitsing van SPAN en SPANO. Deze lijkt op de vorige procedure, maar gaat in wezen om iets anders. Namelijk dat deze afsplitsing (SPANO van SPAN) niet aan de formele vereisten heeft voldaan en er dus nog steeds sprake is van één onderneming. Voor 1 maart aanstaande dienen 'de 25' een antwoord te geven op de reactie van de advocaat van hun tegenpartij.
5. Tegen de uitspraak van de president van de Amsterdamse rechtbank van november vorig jaar is beroep aangetekend. Ondanks het feit dat die president één en al oor was en veel begrip toonde, wilde hij concrete bewijzen hebben dat SPANO 'de 25' via 'gemeen spel' bij hun sollicitatie had uitgesloten. In juridische termen; te kwader trouw had gehandeld. Op z'n vroegst 14 maart aanstaande is een nieuwe uitspraak te verwachten.
De juridische weg is dus lang. En vraagt geduld, volharding en hardnekkigheid. Laat dat nou precies de kracht van 'de 25' zijn. Nu een succes op de korte termijn is uitgebleven en een aantal van hen ook het arbeidsleven weer opgepakt heeft, speelt het taaie basisgevoel van rechtvaardigheid een steeds grotere rol. 'Gaan tot het gaatje voor ons recht.'
Hans Boot