Ja, die redenen zijn er. We laten eerst Frank en Harry weer aan het woord. Ze leggen uit dat de ontmanteling van de havenpool ook een aanval is op de belangen van de havenarbeiders in de vaste bedrijven. "Ze willen de koppies zien hangen", zegt Hans Hekking. En Schermer, direkteur van de rotterdamse pool, laat daar geen enkel geheim over bestaan.
"Alleen door het voortbestaan van de pool blijft al het havenwerk onder één volwaardige CAO vallen. Als een vast bedrijf 40 tot 50 procent vreemde inhuur heeft en de kernen steeds kleiner worden, zijn verslechteringen in de CAO niet meer tegen te houden. De prijskompensatie bijvoorbeeld ben je dan gewoon kwijt.
Al sinds 1979 hebben we loonruimte laten zitten om gedwongen ontslagen te voorkomen. De bedrijven hebben ook mensen naar de SHB afgevloeid. Bijvoorbeeld vijftig man van de CTA. Als we de SHB laten sluiten, is dat geld in één keer weg, hebben we voor niets betaald.
Voorkomen we de sluiting van de SHB niet, krijgen we allerlei vreemde inhuur en uitzendburoos in de haven. De volgende stap is dan een konkurrentieslag op arbeidsvoorwaarden. Na de SHB komen wij. Onze arbeidsvoorwaarden kunnen moeilijk verslechterd worden zolang de SHB bestaat. Daarom moet ook eerst de SHB goed geregeld worden, voordat we met een gerust hart in 1999 de CAO-onderhandelingen kunnen ingaan.
Tegen ons wordt ook gezegd dat we teveel verdienen en flexibeler moeten worden."
"Als de SHB dicht gaat, zullen voorstellen die bij de vorige onderhandelingen voor de havenbazen onhaalbaar waren, weer op tafel komen. In het kort komen de verslechteringen allemaal op hetzelfde neer. Je kan veel verdienen, als je nog onder de haven-CAO zit, dus niet uitbesteed bent en zeer flexibel veel uren draait. Daarom willen ze de funkties verbreden. Nou ja, verbreden, tegelijkertijd willen ze allerlei werkzaamheden uitbesteden. Onder de haven-CAO vandaan halen. Bijvoorbeeld afsplitsing van de schoonmaak en het onderhoud van de installaties. En dan is er ook nog een voorstel dat je je rooster niet meer aan het begin van het jaar krijgt te horen, maar 24 uur van tevoren.
Er zijn verder nog voorstellen die de bazen niet zoveel opleveren, maar voor de havenwerkers heel vervelend zijn. De eerste twee dagen 'roostervrij' en arbeidstijdverkorting gebruiken als je ziek bent. Aanwijzing door de werkgever van ouderendagen. Bezoek aan tandarts, huisarts en specialisten mag nog maar twee uur duren. Je blindedarm moet er zeker in één keer uit. De feestdagen moeten een stuk minder gezellig worden. Nu ben je de avond voor en de nacht na een vrije feestdag ook vrij, straks is het van 24.00 uur tot 24.00 uur. Het werken op stroom wordt minder aantrekkelijk gemaakt, maar blijft verplicht.
Omdat niet verwacht wordt dat dit zo lekker zal vallen, wordt voorgesteld het organisatieverlof voor het vakbondswerk te halveren. Tot slot is de bemoeienis van de politiek met het wel en wee van de havenwerkers de bazen een doorn in het oog. De tijd die de ondernemingsraad in de gemeentelijke havenbeleidskommissie mag steken, wordt gehalveerd."
De aanval op de havenpool staat dus niet op zichzelf. De ondernemers zullen pas hun sukses binnenhalen, wanneer ze de belangen van SHB-ers en 'vasten' uit elkaar kunnen drijven. Aan de ene kant pleit bijvoorbeeld van de Vijver voor een goedkopere pool. Aan de andere kant wordt geprobeerd de mensen in de vaste bedrijven ervan te overtuigen dat er met hun positie niks aan de hand is. Tenminste als de pool maar kleiner wordt en iedereen gezeggelijker. Onderlinge solidariteit past daar niet in.
Om die verdeeldheid te bereiken, brengen direkteuren de nieuwe kursussen voor managers in praktijk. Daarin leren ze openlijk op te treden en het personeel te bestoken met brieven en toespraken. Ze verschijnen zelfs op kantinebijeenkomsten om de diskussie aan te gaan met vakbondsbestuurders. Dit lijkt moedig, maar is gewoon een opdracht uit het kursusboek 'Houd het personeel onder de duim en stel de belangen van de aandeelhouders veilig'.
De baas van de rotterdamse havenpool, oud-vakbondsbestuurder Schermer, krijgt van dat boek een natte droom. Hij glimt bij de veranderingen in het werk en hoopt dat daarmee de saamhorigheid en aktiebereidheid verdwijnen. Volgens hem waren havenarbeiders vroeger een nummer, "maar via de groep konden ze de baas laten zien dat ze nog bestonden. Nu zit een havenpooler op een tractor. Hij is geen nummer meer. Als zijn container van zijn wagentje valt kan hij daar persoonlijk op worden aangesproken. De havenpool bestaat meer en meer uit geïsoleerde arbeidsplaatsen tegenwoordig. Dat maakt samenscholing en de mogelijkheid de haven plat te leggen een stuk ingewikkelder dan vroeger." (NRC Handelsblad, 22-10-1997)
Hans Hekking ziet het toch even anders: "Het lijkt erop dat de ondernemers van de pool af willen. Dan kan je zeggen dat dit ook door de akties komt. Maar zonder die akties was het tien jaar geleden al over geweest. Daarom moet je ook heel erg uitkijken met inleveren. Wat je ook inlevert, ze blijven een hekel houden aan mondige havenwerkers. Het gaat ze niet alleen om de huidige plannen. Ze willen de koppies zien hangen, zodat ze nooit meer diskussies hoeven te voeren. Dat kan met wegwerp-arbeiders die ze kunnen lozen, wanneer ze dat willen. Ze verwachten dat de vasten dan ook wel snel zullen inbinden."