De polder omgeploegd en met strijd bezaaid

Zo'n eeuw geleden was losse arbeid normaal. Arbeid(st)ers sloten een individueel 'kontrakt' met een baas. Voor een dag van zestien uur of minder, of zo lang er daglicht was of het werk duurde. Zo'n 'kontrakt' kende weinig zekerheden en arbeiders waren vrijwel rechteloos. De baas selekteerde wie hij wel of niet wilde. Hij bracht daarmee arbeiders in konkurrentie met elkaar, dat was ook zijn bedoeling.

Arbeiders waren ook toen heel verstandig en sloten een onderling kontrakt. Ze organiseerden zich en deden er alles aan om gezamenlijk een prijs te bepalen, arbeidsvoorwaarden af te spreken enzovoort. Op deze basis van solidariteit richtten zij hun vakorganisaties op, tegen de macht en willekeur van de bazen en voor hun kollektieve rechten.

Die losse, rechteloze arbeid is tegenwoordig weer erg populair bij de bazen en hun onderofficieren, de managers. De afgelopen jaren is er hier en daar wel een beetje geprotesteerd, maar veel betekende dat niet. Het meest opvallende daarbij is dat de opvolgers van die oude vakorganisaties hun geschiedenis van solidariteit vergeten lijken te zijn. Trots wijzen ze op hun bijdrage aan het poldermodel: het overleg, de loonmatiging, de flexiblisering en de knallende winsten. De schaduwzijde van dit polderland is echter inktzwart: langdurige werkloosheid, ongekende inkomensongelijkheid, groeiende armoede en een vakbeweging die met de bazen meedenkt tot ze een ons weegt.

Juist daar waar de losse arbeid bekend als de broekzak, wordt gebroken met dat meedenken. In de amsterdamse en rotterdamse haven is protest, verzet, strijd. En wel zo duidelijk dat niemand daar in Nederland omheen kan. Wie praat er niet over? Wie is niet verbaasd dat 'oude tijden' herleven? Wie is niet vol bewondering dat mensen weigeren te verzuipen in de golf van flexiblisering en afvloeiing waarmee Nederland al jaren overspoeld wordt?

Helaas moet gekonstateerd worden dat bij de officiële vakbeweging van die bewondering weinig te merken is. Van enige steun al helemaal niet. Het woord solidariteit staat nog steeds in de net vernieuwde Grondslag van de FNV. Maar dat woord lijkt uit dode letters te bestaan. Het leven van de vakbeweging is geboren uit georganiseerde gezamenlijkheid, uit de strijd voor kollektieve belangen. En nu in de havens die strijd een wedergeboorte beleeft, is de officiële vakbeweging een ongeïnteresseerde toeschouwer.

Logies dat een blad voor een strijdbare vakbeweging, geheten Solidariteit, doet wat 'uw zaakwaarnemer' nalaat. Deze speciale uitgave - samen met het aktiekomitee van de amsterdamse havenpool - is een poging te laten zien dat de havenarbeiders de leermeester zijn van een vakbeweging die met de rug naar haar oorsprong en geschiedenis staat.