welkom
commentaren
Solidariteit

Solidariteit - Commentaar 433 - 9 mei 2021

Het onvermogen van (parlementair) links

Sjaak van der Velden (*)

We leven nu al ruim een jaar wereldwijd in een situatie zoals we die niet eerder meemaakten. Op advies van wetenschappers zijn samenlevingen meer of minder op slot gedaan en het enige dat nog lijkt te tellen is de volksgezondheid. Toen de pandemie, veroorzaakt door het Corona virus, zich vanuit China over de wereld begon te verspreiden, kwamen de beelden van de Spaanse Griep uit 1918-1920 en de middeleeuwse pestepidemieën velen voor ogen. Tientallen miljoenen doden? Mensen die op straat in elkaar zakken en zichtbaar voor ieder in zeer korte tijd op een verschrikkelijke manier aan hun einde komen. Was dat wat ons te wachten te stond?

Logisch dat vrijwel iedereen blij was dat overheden maatregelen uitvaardigden op advies van het door het RIVM in het leven geroepen OMT en de Wereld Gezondheidsorganisatie waarmee dat RIVM nauw samenwerkt. Tijd voor discussie was er niet. Snel ingrijpen om erger te voorkomen, was het enige dat verder onheil kon afwenden, want de eerste beelden uit Italië waar de begraafplaatsen het niet meer aankonden werden al vertoond. Er was dan ook brede steun voor het beleid zoals dat door de regering op televisie werd uitgevent. Zelfs de onwerkelijke situatie na de sluiting van horecagelegenheden ondervond weinig weerstand.

Gesputter

Al snel roerden zich echter enkele criticasters die dat beleid of zelfs de ernst van de situatie in twijfel trokken. Hun namen hoef ik hier niet te noemen en ook de soms weerzinwekkende theorieën die werden ontvouwd, laat ik rusten. Geen normaal mens gelooft hopelijk oprecht dat de middeleeuwse huizen van Borgia of de stammen van Israël de machthebbers zo in hun zak hebben dat ze een nepvirus rond kunnen sturen en zo alle wetenschappers om de tuin leiden.
Wat langzaam wel vraagtekens opriep, was de lijn van de maatregelen. Bibliotheken en theaters dicht, maar de woonboulevard open? Economische belangen bleken vaak toch sterker dan die van de volksgezondheid al leek het daar de eerste weken met hun lege wegen en luchtruim niet op.
Er werd wel wat gesputterd, maar tot een alomvattende kritiek kwam het nauwelijks. Al helemaal niet van links. Waarom bekritiseren we wel vaak vol overgave en met goede argumenten de berekeningen en aannames van het Centraal Plan Bureau, maar niet die van het RIVM?

Burgerlijke economen vallen we al jaren aan om hun neoliberale opvattingen, maar denkt u nou echt dat de epidemiologen een veel keihardere wetenschap vertegenwoordigen dan economen? Epidemiologie is een gedragswetenschap net als andere menswetenschappen. Misschien geldt dat minder voor virologen die dichter tegen de natuurwetenschappen aanschurken. Maar zelfs dan. In de jaren zeventig van de vorige eeuw waren er linkse wetenschappers die het aandurfden om het gebouw van de wis- en natuurkunde aan te vallen. Niet alleen op de gestelde onderzoeksvragen, maar ook op de methoden van wetenschap. Ik heb in mijn boekenkast een rij afleveringen staan van het toen verschenen tijdschrift Revoluon, over technologie, natuurwetenschappen en kapitaal, waarin werd geprobeerd een alternatief te ontwikkelen voor de toenmalige visie op die vakgebieden. Dat soort stemmen hoor je helemaal niet meer en zeker nu niet rond Corona.

Oorverdovend stil

Parlementair links heeft het afgelopen jaar natuurlijk wel af en toe gemord, maar koos uiteindelijk toch voor het regeringsbeleid. Ook als het twijfelachtige karakter van het nut van maatregelen, zoals de avondklok of de mondkapjesplicht, duidelijk op tafel lag. Alles om de eenheid te bewaren en de kans op regeringsdeelname te vergroten. Zeker rond de verkiezingen van 17 maart waren de linkse partijen oorverdovend stil. Daar lag een levensgroot gat in het debat.

Buitenparlementair links bestaat momenteel nauwelijks, behoudens kleine clubjes, dus parlementair en buitenparlementair rechts wisten wel raad met dat gat. Waar kritiek op de rol van Big Pharma, het grootkapitaal en rechtse regeringen normaal gesproken het terrein zouden zijn van links, doken nu allerlei rechtse sekten er vol enthousiasme in met in hun slipstream antisemitische groepen en individuen.

Gemiste kans

Natuurlijk weet ik niet hoe het allemaal anders moet. Zeker niet als het om de volksgezondheid gaat, reikt mijn expertise niet veel verder dan gezond proberen te leven en af en toe een paracetamolletje slikken. Maar, waar waren de stemmen van linksgezinden die er wel verstand van hebben? Die werden, als ze er al waren, helemaal weggeveegd door het extreemrechtse verhaal. Zo kon het ook gebeuren dat binnen de FNV diverse bonden hun specifieke belangen verdedigden. FNV Horeca bepleitte bijvoorbeeld een snellere versoepeling van de maatregelen, terwijl FNV Zorg en Welzijn daarover zijn begrijpelijke zorgen uitsprak. Dit heeft te maken met de tweeslachtige structuur van de FNV, waarin de horecawerknemers een eigen bond hebben en Zorg en Welzijn een sector is van de 'ongedeelde' FNV. Maar de weifelingen vanuit links of progressief vakbondsland over het algemene beleid rond deze pandemie, speelden ook hier een rol.

We hebben een kans laten liggen om systeemkritiek te uiten. Raakt Corona de ene bevolkingsgroep meer dan de andere, was zo'n mogelijke ingang. Of de vraag of dit waarschijnlijk van dier naar mens overgesprongen virus niet tegelijk vraagt om een andere wereldwijde aanpak van de veeteelt, voordat het weer 'business as usual' wordt. De enige parlementaire club die dit soort vragen wel luidruchtig stelde, was de Partij voor de Dieren, maar de rest hoorde je nauwelijks en hobbelde bijna gedwee achter het kabinet aan. Een gemiste kans.

(*) Overigens hopelijk ten overvloede. Nee, ik ben geen wappie en ontken de ernst van het door Corona veroorzaakte ziektebeeld COVID-19 niet. Het trof me zelf namelijk begin oktober keihard, waarna ik pas begin februari naar huis terug kon, drie IC-opnamen en vier maanden later.
Over deze periode schreef ik een boekje Help me dan, help me dan. Hoe de hockeymeisjes me door Corona heen sleepten, Zie: sjaakvandervelden.info.

S symbool
Klik hier