Solidariteit - Commentaar 505 - 11 februari 2024
Omvormen vergt omdenken
Sjarrel Massop
Grote stakingen breken uit in Duitsland, het spoorpersoneel is de uitbuiting zat. De milieubeweging voert actie, verzet zich, zoekt de confrontatie met de macht op, 80.000 mensen waren op het Museumplein. De boeren in geheel Europa, slachtoffers van de kapitalistische productiewijze, lopen te hoop tegen nationale regeringen en de Europese commissie. Er is grote verontwaardiging over de oorlogen in Palestina en Oekraïne, mensen komen op voor bestaanszekerheid en veiligheid. Velen maken zich zorgen en dat ze daar uiting aan geven, is het begin van de hoop.
Het verzet is inspirerend, de wereld is immers 'in crisis'. Oorlogen, opwarming van de aarde, honger, toenemende ongelijkheid tussen arm en rijk, ontwrichting van gemeenschappen, falend bestuur en vastgelopen democratie. Een sombere opsomming, maar gelukkig groeit het verzet!
Het marktdenken is dominant geworden, maar wordt in het algemeen nog niet gezien als de oorzaak van de problemen. Democratie is niet wat het eigenlijk zou moeten zijn, namelijk primair: zelfbeschikking van gemeenschappen. Het verzet tegen alle verloedering en existentiële bedreigingen groeit. Het besef dat het anders moet - omvormen dus - is er, maar dat vereist een andere benadering.
De politiek en het kapitaal, de gevestigde macht in de gehele wereld, zullen de problemen niet oplossen. Die gedachte vereist een 'omdenken' - die andere benadering - dat nodig is om een perspectief op de overwinning te krijgen en onze samenlevingen anders in te richten.
Links
Doorgaan op de gebruikelijke manier kan niet meer. Deze stelling zou koren op de molen van links moeten zijn. Links staat immers voor progressief veranderen. Links is echter in vele opzichten, helaas, onderdeel geworden van de wijze waarop de samenlevingen ingericht zijn. Ze heeft daarbij de verantwoordelijkheid genomen voor de feiten waarom het allemaal fout gaat. Het kind met het badwater weggooien, is niet verstandig.
Voorzichtig neemt de sociaaldemocratie de term klassenstrijd weer in de mond. Die moed is onwennig, want is een breuk met denken over verhoudingen die grote delen van links zich lang eigen hebben gemaakt.
Rechts en extreemrechts maken in hun opportunisme graag gebruik van de ideologische (ver)dwaling van meedenkers en schuiven en passant de schuld van de malaise in de schoenen van links. Sterker, ze spinnen er goed garen mee, electoraal zitten ze in de lift. Het is een illusie dat binnen de huidige, maatschappelijke krachtsverhoudingen een substantiële omvorming kan plaatsvinden. De instituties van de democratie zijn zo verweven geraakt met het economische model dat we kapitalisme noemen, dat er van een daadwerkelijke omvorming geen sprake zal zijn!
Rechts
Mondiaal stemmen veel mensen rechts tot uiterst rechts. Rechts doet echter niet aan omdenken, ze dragen oplossingen aan die niet werken en slechts de problemen versterken.
Het wordt duidelijk wat de formatie voor een nieuwe regering gaat opleveren, weinig tot niets. Met de opmerking van bankbaas Knot dat er vanwege de rentestijging 17 miljard gevonden moet worden in de begrotingen voor de komende jaren, kunnen we gerust concluderen dat er in ieder geval financieel weinig terecht komt van de lelijke plannen van rechts.
Perspectief
Er zullen ware linkse antwoorden moeten komen die perspectief kunnen bieden voor de grote problemen die op mensen afkomen. Daar is behoorlijk haast mee! Omdenken betekent de krachten bundelen van iedereen die in beweging komt, mensen verder mobiliseren en activeren om greep te krijgen op hun eigen bestaan en dat van hun gemeenschappen. Problemen staan niet op zichzelf, de verbinding is van levensbelang voor een strijdbaar perspectief.
Hier een een aanzet tot omdenken.
* Guy Standing heeft hierover geschreven, hij bespreekt hoe de gemeenschappen, de 'commons', vernietigd zijn:
Het idee van de commons is diep geworteld in onze cultuur als een terugblik op en herinnering aan onze geschiedenis. De oorspronkelijke commons zijn zowel tegen marktwerking als tegen de overheid. Althans, ze staan tegenover teveel markt dat competitie en individualisme oproept en teveel overheid met haar inherente bureaucratie en paternalisme.
Mensen moeten hun gemeenschappen herstellen. Om te voorkomen dat ze in een isolement raken, moeten de gemeenschappen zich met elkaar verbinden.
* Kohei Saito heeft het over een 'systeembreuk'. Zijn boek biedt een nieuwe visie op kapitaal, natuur en maatschappij als antwoord op de klimaatcrisis en ecologische problemen:
Het vertragen en inkrimpen van de economische activiteit via democratische hervormingen vormen de oplossing. Ik bepleit een herwaardering van essentieel werk, boven bedrijfswinsten en bepleit verkorting van de arbeidsduur.
Het is een illusie om te denken dat de problemen opgelost kunnen worden door het systeem, daarmee doelt Saito op het kapitalisme dat de problemen veroorzaakt heeft.
* Jason Hickel verbindt de gedachte van Standing en Saito in 'Minder is meer':
Dit boek gaat niet over de ondergang. Het is een boek over hoop. Over hoe we een economie die is georganiseerd rondom overheersing en exploitatie, kunnen veranderen in een economie die is geworteld in wederkerigheid met de levende wereld.
Het is geen illusie te denken dat mensen in gemeenschappen het systeem van het kapitalisme niet zouden kunnen overwinnen, het is uiteindelijk een kwestie van doen.
* Peter Mertens levert met zijn boek 'Muiterij' een inzicht in hoe onze huidige wereld eruit ziet en geeft voorbeelden hoe het echt anders kan:
Redelijkheid is een kwestie van perspectief. Wie ondanks hard labeur [werken] en inzet het einde van de maand niet haalt, beleeft de dingen anders dan iemand die midden in de energiecrisis in de tuin van zijn op de erfgoedlijst geplaatst landhuis voor 250.000 pond een verwarmd lux zwembad laat bouwen. Dat is wat premier Rishi Sunak doet.
De mensheid kan de omvorming niet overlaten aan de elite, de macht en het kapitaal.
Bovenstaande schrijvers zijn redelijke en links omdenkende mensen. Het besef, dat de gemeenschappen het zelf moeten doen, is de start van het omdenken.
Door Eendrachtig Samenwerken Profiteren Allen Regelmatig - DE SPAR.
