Solidariteit - Commentaar 507 - 10 maart 2024
Tussen de oorlogen
Guido van Leemput (1)
Op school heb ik geleerd over 'het interbellum', de periode van vrede tussen de Eerste en Tweede Wereldoorlog. Het kwam altijd als een vreemde term op me over, maar er sprak iets hoopvols uit. De periode tussen oorlogen eindigde na al die bloedige eeuwen in 1945. We leefden sindsdien wel degelijk tussen oorlogen, maar die waren ver weg. Al bijna tachtig jaar wordt bovendien gesteld dat de atoomparaplu een garantie is tegen opnieuw een oorlog in Europa. Erg veel vertrouwen had ik nooit in die paraplu.
Gelukkig waren er rond 1980 zeer velen die dat vertrouwen ook niet kenden en het luid en duidelijk lieten blijken in een massale vredesbeweging. In 1980 werd ik dienstplichtig militair en via het Komitee Soldaten tegen Kernwapens konden we aantonen dat niet het hele leger recht naar de atoomoorlog zou marcheren. Dat leek toen een succes.
Angstaanjagend en normaal
Onlangs stelde de Engelse minister van Defensie, Grant Shapps, dat we niet langer in een naoorlogse periode leven, maar in een vooroorlogse. De Engelse minister van Defensie bereidt kennelijk een nieuwe oorlog voor. Een oorlog tussen de grootmachten. Welke oorlog hij precies bedoelde, vertelde hij niet. Welke vijand evenmin. Inmiddels, na de Russische invasie van Oekraïne, bevindt de wereld zich in een nieuw tijdperk. Rusland is top-kandidaat voor Shapps' oorlogsvoorbereidingen, maar niet de enige.
Zijn woorden zijn angstaanjagend, maar inmiddels ook normaal. Miljarden aan wapens worden aan de regering van Oekraïne cadeau gedaan om door te vechten. De vraag met welk effectief plan deze wapens de overwinning voor Oekraïne op zullen leveren wordt niet beantwoord. Toch moeten we daarmee doorgaan. Generaals spreken ons dagelijks toe: de Russen komen, als....we...niet....bewapenen. Dit jaar komen er nieuwe 'betere' atoomwapens in Volkel; de B-61-12 voor de F-35 straaljager. Engeland gaat dit Amerikaanse wapen, en dat is nieuw, ook plaatsen. Wapenbedrijven willen de bank beroven om meer wapentuig te financieren. Nederlandse troepen worden in Litouwen onderdeel van een nieuw IJzeren Gordijn op de oostgrens van de NAVO. Een einde is niet in zicht, het wordt eerder erger, en daarnaast de kloof tussen arm en rijk groeit wereldwijd. Maatregelen tegen klimaatverandering worden uitgesteld.
Diplomatie
Na de gewapende overval van Rusland, en dus de oorlog in Oekraïne, heb ik sterke en immer groeiende aarzelingen gekoesterd tegen de militaire 'koekoek één zang'-aanpak van het Westen en die ook door zowat alles wat links is, werd aanvaard. Daarmee kwam ik tegenover tal van oude geestverwanten van de vredesbeweging te staan. Niet dat ik voor de Russische imperialistische oorlog was. Deze oorlog moet scherp worden veroordeeld. De Russen moeten daar weg. Ik vreesde al vroeg, in ieder geval vanaf april 2022, dat deze oorlog niet door Oekraïne te winnen was, behalve misschien met Westerse troepen en uiteindelijk kernwapens. Zal escalatie een motor in de ontwikkelingen worden? Een jaar geleden heb ik er een boek aan gewijd, De gelaagde oorlog in Oekraïne en de botsingen van grootmachten. Niet oorlog, maar diplomatie zou de oplossing moeten zijn. Tot mijn ook hier groeiende verbazing was isolement mijn lot. 'Defaitisme', riepen de moralisten. De bewapenaars zouden moeten uitleggen wat het uiteindelijke plan is met al die wapens.
De tegenstellingen met oude vredeswerkers zijn wat verzacht, omdat iedereen in deze wereld het eens is over de verschrikkingen die Israël de Palestijnse bevolking aandoet. Een genocidale campagne die de ruggengraat van de Palestijnse nationale beweging moet breken. Er is een aparte beweging tegen deze genocidale campagne opgestaan. Tot nu toe niet effectief. Een staakt-het-vuren lijkt niet in zicht. De reden is dat de heersende machten, Nederland voorop, genadeloos zijn en Israël de hand boven het hoofd houden.
Imperialistische blokken
Eén van de escalerende lagen die nu uit de oorlog in Oekraïne voortkomt, is een splijting in de NAVO. We moeten niet alleen Poetin-proof zijn, zei minister van Defensie Ollongren, maar ook Trump-proof. Het onderlinge wantrouwen onder de NAVO-landen groeit snel. Wie had dat ooit kunnen denken? Het gevolg is paniek en een angstcultuur in Europa en een nieuwe Koude Oorlog.
Wat na de Tweede Wereldoorlog bekend stond als de internationale rechtsorde erodeert in een nieuw imperialistische machtsblokkenstrijd. Deze blokken zijn zich aan het vormen en ieder blok probeert er de meeste macht uit te slepen. Het belooft weinig goeds. Als de woorden van de Britse minister van Defensie worden nagestreefd door de machtige politici, dan zinken we verder in de permanente oorlog, en wel tussen imperialistische blokken. Een ingreep in deze gevaarlijke ontwikkeling is hoogstnoodzakelijk.
Internationale vredesbeweging
In de beoordeling van Rusland mis ik tot nu toe één argument. De oorlog stoppen biedt Russen de kans om zich te organiseren en verantwoordelijkheid te eisen van de regering voor al die doden, vermisten, verminkten, gewonden en honderdduizenden gevluchte burgers. Zo lang de oorlog doorgaat, is dat onmogelijk. Het zal uiteindelijk de Russische bevolking zelf zijn die het regime kan veranderen. Ik ben van mening dat het stoppen van de oorlog de Russische bevolking de kans geeft een stem te vormen of zelfs een vuist te maken. We moeten nu de hand uitsteken naar Russische dienstweigeraars en oorlogstegenstanders.
Een staakt-het-vuren en onderhandelingen moeten een eerste oplossing brengen. Een Koude Oorlog en een gigantische wapenwedloop moeten geremd of liefst nog voorkomen worden. Een militaristische Europese Unie moet worden afgewend. Atoomwapens moeten weg, ze hebben de oorlog niet voorkomen. We leven letterlijk en chronologisch tussen de oorlogen. Hoe stellen we zo lang mogelijk uit dat dit tijdperk er één tussen oorlogen voor onszelf is?
Wat is internationale solidariteit onder een rafelende atoomparaplu? Ik pleit voor een internationale vredesbeweging die een spoedig stoppen van de oorlog in Oekraïne eist. Goed, dat is nu zeker te hoog gemikt. Ik bedoel 'internationaal'. Met anderen werk ik in ieder geval aan het samenbrengen van die mensen die een aanzet willen geven aan een nieuwe Nederlandse vredesbeweging. Ik nodig iedereen uit mee te doen.
(1) Iedere 24ste van de maand komt de groep Stop de Oorlog Amsterdam bijeen op het Spui in Amsterdam. Ik maak ook tiendaagse updates over de oorlog in Oekraïne die te vinden zijn op de site van Stop de Oorlog Amsterdam. Dit is mijn meest recente Onderhandelingen zijn onvermijdelijk.
Zie desgewenst ook:De gelaagde oorlog in Oekraïne en de botsingen van grootmachten.
