welkom
extra
Solidariteit

Leesgroep “Heropleving Karl Marx” - sleutelbegrippen en nieuwe Interpretaties

Reacties en commentaar deel 2 - het communisme

Sjarrel Massop

De stelling in deel 2 luidde: Marx is een aanhanger van de fundamentele waarde van individuele vrijheid en 'zijn communisme' is radicaal anders dan het gelijktrekken van de klassen door zijn voorgangers of dat aangehangen werd door zijn navolgers. Marx is daarbij nooit van gedachten veranderd, zijn hele leven niet, en het is niet toevallig dat het eerste punt van zijn ontwerp voor de statuten van de Internationale Werklieden Associatie (de Eerste Internationale) luidt: De emancipatie van de werkende klasse moet bereikt worden door de werkende klasse zelf!

Aan deze stelling werd een citaat van Marcello Musto verbonden:

Hij [Marx] voegt eraan toe dat de strijd voor de emancipatie van de arbeidersklasse niet betekent een strijd voor privileges en monopolies, maar voor gelijke rechten en plichten. Veel politieke partijen en regimes die ontwikkeld zijn in de naam van Marx gebruiken het concept van de dictatuur van het proletariaat op een instrumentele manier, waarmee ze zijn gedachten en beweging vervormen ver weg van de richting die hij voorstelde.

Groep mensen aan grote tafel proberen pijl te vormen net gekleurde papieren.

Reactie Elsa

Wat Marcello Musto betreft, vond ik interessant dat hij me deed herinneren aan de verschillende samenlevingsexperimenten in de negentiende eeuw, en vooral aan de niet-religieus bepaalde experimenten op dat terrein in het begin van de twintigste eeuw. Deze pogingen tot de oprichting van een meer egalitaire samenleving sneuvelden door verschillende krachten van buitenaf (repressie) en ook van binnenuit.
Een belangrijke ontwikkeling in dit laatste verband is de oligarchisering, een proces dat bijvoorbeeld binnen de vroege waterschappen in de Nederlanden een rol speelde, en tot minder democratie leidde. Die democratie daarin probeert men nu weer te versterken (opheffing geborgde zetels).

* Commentaar

Je verwijzing naar "samenlevingsexperimenten" roepen het zogenoemde 'Luddieten protest' op. Ontleend aan aan Ned Ludd die als wever te boek staat en in 1779 twee weefmachines vernielde. Wanneer er later in een fabriek een machine stuk was, werd er al snel gezegd ‘dat heeft Ned Ludd gedaan'. Zijn naam werd ook gebruikt om dreigbrieven aan fabriekseigenaren te ondertekenen. De term Luddisme suggereert een samenhangende beweging. Daarvan was echter geen sprake. De beweging had vooral aanhang onder ambachtslieden en kleine boeren die hun traditionele manier van werken bedreigd zagen door de nieuwe fabrieken die met de Industriële Revolutie waren opgekomen. Het voorbeeld toont aan dat acties en activiteiten lonen, ook als de arbeidssituatie precair is. Van belang is dat de arbeiders de slag moeten maken van opkomen voor de arbeidsomstandigheden naar de arbeidsinhoud en de zeggenschap over hun eigen werk. Deze initiatieven sneuvelen vaak inderdaad. Enerzijds door ondemocratische wetgeving, overheidsingrijpen. Anderzijds door pleidooien voor meer automatisering die de productiviteit bevordert. Een redenering die uitgaat van een kapitalistisch belang, namelijk 'productiviteitsstijging' die ook goed zouden zijn voor de arbeiders.

Het tweede voorbeeld speelt ook in de leiding van arbeiderspartijen en vakbeweging. Wat de FNV betreft, was dat recent aan de orde in de pensioenstrijd en het afgesloten pensioenakkoord. Afgesloten compromissen suggereren verbeteringen en de kritiek daarop wordt afgedaan als in strijd met de democratische besluitvorming.

Reactie Ab

Fouten uit het verleden vermijden, zou kunnen door te stoppen met lezen van boeken uit het verleden. Zeker als de originele taal al een obstakel is voor de arbeidersklasse en over de vertalingen allerlei schisma’s zijn ontstaan.
Vertrouw op je eigen waarden, weten en kunnen. Gebruik die kennis om duidelijk, oprecht en eerlijk te zijn. De werkende klasse heeft naast haar bestaan in dienst van de eigen reproductie geen tijd en energie om zich te verheffen tot het niveau van (super)geleerden. En de ondersteuning door degenen wiens werk het is om boeken te bestuderen, laat absoluut te wensen over, ze kiezen niet vanzelfsprekend de kant van de werkende klasse. Een begin zou kunnen zijn om te stoppen met afscheiden van ….. en samen een kant kiezen. Laten we de kant kiezen van de partij die nog geen fouten heeft gemaakt. En als die er niet is, laten we het lot bepalen welke partij het wordt. En dan: samen staan we sterk. En dan steunen we de afgevaardigden van de werkende klasse die de emancipatie van haar kameraden op zich nemen.

* Commentaar

Inderdaad, veel uit het verleden heeft de linkse beweging uit elkaar gedreven en onderling verdeeld. Het is voor arbeiders ontzettend moeilijk barrières te overwinnen om echt democratisch deel te nemen aan een maatschappelijk debat. Dat zijn bijvoorbeeld obstakels in het taalgebruik en een kennisachterstand.
Neemt niet weg dat er in het verleden mensen zijn geweest die het oprecht goed voor hadden met de arbeidersklasse. Volgens mij is Karl Marx, met al zijn menselijke beperkingen, een groot voorbeeld. Het initiatief om met veel linkse mensen daar over na te denken, te debatteren en te schrijven kan een stap zijn in de emancipatie van de arbeidersklasse.
Je opmerking over 'vertrouw op eigen waardes' is mij uit het hart gegrepen. Ik neem me het altijd voor en merk dan ook hoe moeilijk het is in een omgeving die vijandig is en mensen die hun nek uitsteken graag een kopje kleiner maakt – niet onbekend in de linkse beweging.
Een voorbeeld is de stelling in de vakbeweging dat er niet meer gediscussieerd mag worden over het nieuwe pensioenstelsel. Ook de wijze waarop de SP met haar jongeren is omgegaan, is diep droevig, jongeren zullen de crises moeten oplossen die het kapitalisme over de arbeidersklasse uitstort.

Marx zegt dat de enige kant die in principe geen fouten kan maken in de klassenstrijd – en dus kan en moet opkomen voor de emancipatie - is de arbeidersklasse zelf. Mensen, politieke organisaties en vakbonden die in naam spreken van de arbeidersklasse moeten daarin voorzichtig zijn en zich telkens blijven afvragen of datgene wat ze zeggen wel in het belang van de arbeidersklasse is. En er is maar één manier om dat te doen, de mensen direct betrekken bij de totstandkoming en uitvoering van beleid en dat op een kritische manier doen. Voorwaarde is wel dat mensen zich blijven organiseren.
Het is een lange weg die emancipatie.

S symbool