welkom
extra
Solidariteit

Oorlogsmisdaden Nederlandse politiek en leger In IndonesiŽ

Wie verloor, werd doodgeschoten

Maurice Ferares

Op 17 januari 1969 schreef Joop Hueting in de Volkskrant dat hij als dienstplichtig soldaat in IndonesiŽ was en gezien had dat er door Nederlandse soldaten oorlogsmisdaden werden gepleegd tegen IndonesiŽrs en zelf daaraan had meegedaan. Deze eerste bekentenis van een Nederlander kwam twintig jaar na de zogenaamde overdracht van de soevereiniteit door Nederland aan IndonesiŽ in december 1949.

Sinds Huetings bekentenis zijn er in de jaren daarna geleidelijk andere verklaringen en bekentenissen los gekomen. Echter van vervolging en bestraffing van degenen die misdrijven begingen, is geen sprake geweest. Ook de opdrachtgevers, zoals hogere militairen en politiek verantwoordelijken voor het Nederlandse beleid werd geen haar gekrenkt. In 2016 verscheen van Remy Limpach, De brandende kampongs van generaal Spoor Het is een 870 pagina's tellend verslag van de Nederlandse misdaden in IndonesiŽ die na de Japanse bezetting in 1945 werden gepleegd.

Twee Nederlandse soldaten met geweren in de aanslag arresteren IndonesiŽr

Executies

Over de verantwoordelijkheid voor de misdaden schrijft Limpach:

De allerhoogste verantwoordelijkheid voor het Nederlandse massageweld lag niet bij de door het machtige driemanschap Van Mook, Spoor en Felderhof aangestuurde koloniale overheid in Batavia, maar bij de regering en het parlement in Den Haag. Het was in eerste instantie de coalitie van KVP en PvdA [plus vanaf augustus 1948 de VVD en CHU] die na de Tweede Wereldoorlog de cruciale beslissing nam om snel een grote krijgsmacht te mobiliseren en deze een langdurige, grimmige en in meerdere opzichten kostbare oorlog te laten uitvechten.

Aan die mening is nog wel het ťťn en ander toe te voegen. Daarbij moet gedacht worden aan de daden van de massamoordenaar kapitein Westerling die van zijn baas generaal Spoor blanco volmacht kreeg om onder andere in Sulawesi (Celebes) naar believen mensen af te maken. Iets wat hij ook deed.
Dat de Nederlandse politici in het parlement en de regering de hoofdschuldigen waren aan de oorlog tegen IndonesiŽ met alle misdaden die daarbij gepleegd werden, is buiten twijfel. Eťn van de Nederlandse misdaden die minder bekend werd, is een spelletje dat door soldaten gespeeld werd, het zogenaamde Wie verliest wordt geŽxecuteerd. Het ging om tweegevechten. Nederlandse militairen die in een dorp kwamen, vroegen de bevolking wie er bij het anti-Nederlands verzet betrokken was. De persoon die werd aangewezen, moest vechten tegen degene die hem had genoemd. Daarna werden de verklikker en de verklikte door Nederlandse militairen doodgeschoten.

Afgrijselijke schande

In de Indonesische plaats Amparita op Sulawesi staan 54 namen van geŽxecuteerde mannen op een monument; in Lisu 47 namen. Nabestaanden van slachtoffers hebben een zaak om vergoeding tegen de Nederlandse staat aangespannen. In totaal door elf nabestaanden en getuigen. Onder hen is de 82 jarige Ambo Asse uit Lisu die op tienjarige leeftijd naar zo'n tweegevecht moest kijken dat in 1947 in zijn dorp plaatsvond. Eťn van de hoge Nederlandse officieren die de gevechten organiseerde, was kapitein Edward Rijborz. Hij behoorde tot het depot Speciale Troepen waar KNIL-kapitein Raymond Westerling een leidende positie had.

In 1947 kreeg Rijborz de militaire onderscheiding de Bronzen Leeuw voor zijn bijzonder moedige en beleidsvolle daden. Nederland wil een schikking in de rechtszaken die Indonesische nabestaanden tegen de staat in 2018 hebben aangespannen. Deze nabestaanden zijn kinderen waarvan de vader eind jaren veertig geŽxecuteerd werd. De staat biedt hun nu 5.000 euro per persoon. Dus 5.000 euro aan een nakomeling van een onschuldige man die het slachtoffer was van een door de Nederlandse staat ontketende koloniale oorlog. De aanbieder van deze 'schikking' is de regering Rutte III. Het is een afgrijselijke schande om zo'n bedrag te bieden voor het nemen van het leven van een mens.

S symbool