Een laatste waarschuwing

FNV kraakt democratie

Hans Boot

Soms dwarrelt er een niet voor mij bedoelde mail op het beeldscherm. Meestal 'spam' die zo de prullenbak in kan. Deze keer, begin van dit jaar, stond er alarmerend waarschuwing op. Een signaal dat pas betekenis krijgt door het te lezen. Maar ja, met al die 'hacks' weet je het maar nooit. De nieuwsgierigheid won het echter, helemaal toen het een brief met een pikante inhoud bleek te zijn die onvermijdelijk zou rondzingen en daarmee een waarschuwing voor velen. En zo is deze brief van de voorzitter van de FNV, Tuur Elzinga, op te vatten.

De aanleiding was dat de voorzitter van het sectorbestuur Senioren in het openbaar (e-mail bericht) kritiek had uitgesproken over verwikkelingen rond het pensioenakkoord dat de 'sociale partners' in juni 2020 afsloten met de toenmalige minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Koolmees. Dat akkoord wachtte op de minstens een jaar vertraagde uitvoering. Koolmees was eerst demissionair, daarna informateur van een nieuw kabinet om uiteindelijk als minister te vertrekken. Met als gevolg een lange stilte, een ongrijpbaar uitstel en een groeiende verontrusting.

Minderheid dient te zwijgen

Elzinga spreekt in zijn brief namens het algemeen bestuur van de FNV over de laatste formele waarschuwing die bij herhaling van de kritiek zal leiden tot schorsing dan wel beëindiging van het lidmaatschap. Het betrokken kaderlid is overigens vrij daaraan zelf een eind te maken. Elzinga stelt vast dat het onderwerp dat in het bericht wordt aangestipt een zogenaamde 'A-taak' en daarmee een sector overstijgende taak is. Het is u genoegzaam bekend dat over dergelijke taken namens de FNV extern wordt gecommuniceerd door het algemeen bestuur, zulks in overeenstemming met het beleid zoals door het ledenparlement goedgekeurd.
Om deze onverschrokken dreiging enige rechtvaardiging mee te geven, meldt de brief dat het niet om de eerste waarschuwing gaat en dat de FNV zich geheel niet in de inhoud van de mail kan herkennen. Bovendien is de indruk gewekt namens de FNV te spreken en dit kan de bond grote schade toebrengen.
Maar Elzinga gaat een dreigende stap verder: (...) voor alle leden van de FNV geldt dat zij gehouden zijn om zich te conformeren aan een meerderheidsbesluit en dat zij zich ervan dienen te onthouden om in externe communicatie daaraan afbreuk te doen.

Wat is er aan de hand met de leiding van de FNV? Alleen maar dreiging, een goede beurt maken bij de sociale partners, paniek, arrogantie of botweg een aanval op de interne democratie? En dat juist in een periode dat een commissaris van de koning in Groningen een regeringsbesluit onderuit haalt en de burgemeesters van Den Haag (VVD) en Nijmegen (CDA) in het openbaar het corona beleid van 'hun' regering aan de kaak stellen. Wat de overwegingen ook zijn, Elzinga beperkt zich niet tot de vrijheid van meningsuiting van 'kaderleden', maar haalt voor elk individueel lid de democratische grondslag van de FNV onderuit. Een minderheid dient te zwijgen over wat een meerderheid besluit.

Vakbondscrisis

Antidemocratisch leiderschap is wel het laatste dat de FNV zich kan veroorloven in de problematische positie, om niet te spreken van een crisis, waarin zij zich bevindt. Daarvan een paar (actuele) illustraties.

Het doorzettende ledenverlies lijkt wel voor lief te worden genomen, terwijl de cijfers zonder meer zorgwekkend zijn. Deze eeuw zo'n 25 procent naar een aantal van 916.000, bij jongeren onder de 25 jaar zo'n 80 procent naar 13.000. (1)

Campagnes, bijvoorbeeld rond de precaire arbeid(st)ers (miskend, onzeker, slecht betaald), exclusief als 'onmisbaren' aangeduid, ondervinden intern scherpe kritiek: zijn hun beter betaalde collega's met een (min of meer) vast arbeidscontract niet onmisbaar? Zijn deze campagnes die zich overwegend buiten de bedrijven afspelen, gedoemd om zich met name op 'politiek Den Haag' te richten. De laatste vraag zou overigens kunnen gelden voor de algemene koers van de FNV. (2)

Ook in de sfeer van de campagnes is een succesvolle beweging ''Samen voor 14'' (minimum uurloon: 14 euro) door de FNV in gang gezet in samenwerking met buurtorganisaties, belangenverenigingen en actiegroepen. Een brede 'sociale beweging' die echter versmald lijkt te worden tot de sectoren, waarin de FNV is georganiseerd. (3)

Op zijn minst verwarrend is dat de beoogde coördinator die ook een dragende rol speelde in de campagne rond de onmisbaren, Ron Meyer, 'programmadirecteur wordt van een stedelijk vernieuwingsproject' in Heerlen.(4) Het zij hem van harte gegund, maar een lofzang voor de vakbeweging kan dit niet genoemd worden.

Deze illustraties van actuele 'fricties' rond de FNV-campagnes zijn, tegen de achtergrond van de grote aantallen vertrekkende leden, voor een 'gewoon vakbondslid' nauwelijks te volgen. Kwalijke gebeurtenissen die de wervingskracht van de FNV niet zullen bevorderen. Voor zover deze gebeurtenissen, wat door hun ongrijpbaarheid voor de hand ligt, openlijk van kritiek worden voorzien, zal die een toetssteen zijn voor de wezenlijke democratie die de FNV zou moeten dragen.

Tekening wandelende trechter met mensen erin
voxeurop.eu/nl, 23 juli 2012

(1) Jan Verhagen, Vakbondslidmaatschap jongeren in vrije val? - vakbondshistorie.nl.
(2) Jan en Roel Berghuis, Vakbondswerk begint in de bedrijven, niet op halflege pleintjes - Joop (bnnvara.nl), 5 oktober 2021.
Hans Boot, Over de ware onmisbaren precair èn gestaald - Extra 445-3, 24 oktober 2021.
(3) Piet van der Lende, Beweging voor 14 euro, coalitie met de werkenden - Commentaar 450, 2 januari 2022.
(4) Ariejan Korteweg, Bestrijder van klassenverschillen - De Volkskrant, 6 januari 2021.

S symbool