Opmerkingen naar aanleiding van een lezing

Hypocrisie

Ab de Wildt

Het zijn tijden zoals lang niet geweest, althans in Europa en in het bijzonder het westen. Een pandemie, recessie, inflatie en oorlog om maar een paar crises te noemen. De armen worden talrijker en armer en de rijken worden steeds rijker.

Iedereen heeft wel wat te mekkeren, maar praatjes vullen geen gaatjes, zoals mijn moeder ons als kind al zei. Maar gelukkig zijn er nog groepen mensen die de handen uit de mouwen steken. Met de kanttekening dat ook rechts zeer actief is met het opstoken van het verdeeldheidsvuurtje. Maar daar gaat mijn sympathie bepaald niet naar uit. Rechts heeft nog nooit een oplossing geboden aan al diegenen die het slecht gaat, integendeel ze zijn er mede de oorzaak van. Mijn hart ligt bij degenen die voor bevrijding, vrijheid, solidariteit vechten.

Woorden

Daarom met belangstelling de Banning lezing door de voorzitter van de FNV, Tuur Elzinga, doorgenomen.(1) Een moderne brij van woorden en trucjes. Vertel wat over een familielid, gebruik containerbegrippen, heb het over kansenongelijkheid, vrijheid en tweedeling, citeer een paar beroemde mensen en 'last but not least': het gaat om vertrouwen. Wie kan daar nu wat op tegen hebben? Een lezing, samengesteld door een staf en zijn voorzitter die zelf niet behoren tot de geprecariseerden met hun wankele positie en mager inkomen. En een publiek dat daar ook niet toe behoort.
Een andere uitspraak van mijn moeder citerend: dan heb je makkelijk lullen. Maar wel een belangrijker podium om uit te leggen dat klimaat belangrijk is, dan bijvoorbeeld bij VDL Nedcar in Limburg. Daar koos de FNV voor de centen. Een FNV die vooral de werkgevers niet tegen de haren in wil strijken, met bestuurders die het management van Nedcar met zijn intimiderende uitspraken niet van repliek dienen.

De voorzitter heeft het in zijn lezing over vrijheid in welke vorm dan ook. En daarbij laat hij een belangrijke vorm van vrijheid ongenoemd en daarmee impliciet toestaat. Namelijk de vrijheid van uitbuiting. De bezittende klasse denkt toch dat ze het recht heeft om wie of wat dan ook uit te buiten ten gunste van zichzelf. Dat onbesproken laten, zegt meer dan alle uitgesproken woorden.

Zwart-wit foro
Willem Banning (1888-1971) wordt op zijn 65ste verjaardag onderscheiden door Willem Drees.

Vertrouwen

En dan vertrouwen. Hoe moet het vertrouwen teruggewonnen worden en welk vertrouwen dan en tussen wie en wie? Natuurlijk speelt het wegvloeien van vertrouwen in het verleden een rol. Het gaat te paard en komt te voet. Maar is het tegenwoordig anders, beter, gesteld met pogingen om het vertrouwen in de bond te herstellen? Aan den lijve ondervonden: als ideeën en idealen niet overeenkomen met die van de leiding, wordt vervolgens alles in het werk gesteld om je monddood te maken. Bijvoorbeeld door een vakbondsbestuurder die 'uit nood' ook werkgever was en in samenwerking met bondsadvocaten, met steun van het bestuur, een ontslag afkondigde. Zo liet de bond zijn leden in de steek en dat betrof vooral actieve linkse mensen.

Dit is natuurlijk niet het enige voorbeeld. Vroeger niet en ook nu niet. Een citaat uit de Banning lezing: Dát is het monster dat verslagen moet worden. Onthoud goed dat deze valse notie van negatieve vrijheid de overheid nimmer zal helpen om vertrouwen terug te winnen. Het zal de race naar beneden, naar steeds minder vertrouwen, slechts continueren en versnellen. Vervang overheid door bond en lees: minder leden, minder af te sluiten cao's en minder invloed.

Daden

Hoe staat het met de les van 'luisteren naar de leden' in de praktijk? Luistert Elzinga naar zijn leden en welke leden dan? Geeft hij de oppositie ook een stem? Hoe zit dat dan met de kritische geluiden over de verkwanseling van de pensioenen? Wordt hier teruggegrepen op de aloude beproefde en tegelijk in de Banning lezing geanalyseerde methodes? Uitsluiting, bek houden, ga ergens anders naar toe. Hoe vergelijkbaar is dat met de SP, geen onbekende van Elzinga, waar ook actieve mensen eruit gegooid worden, met andere woorden monddood gemaakt en uitgesloten? Kortom, praten in een lezing over een analyse om de hand in eigen boezem steken, is een analyse van de top. Er zijn en waren immers altijd mensen die een alternatief hebben aangedragen. Maar daar werd niet naar geluisterd. En ze krijgen zeker geen stem.

Ik deel de analyse uit de Banning lezing dat uit bestuurskamers geen verbeteringen en voorstellen komen voor een andere maatschappij, zelfs geen innovaties door bestuurders. Mijn voorstel is: stop met het bedelen bij de heersende klasse om alsjeblieft wat welvaart af te staan ten gunste van iedereen die het niet zo goed gaat. Deze weg heeft lang genoeg geduurd en heeft er voor gezorgd dat we nu staan waar we staan. Rutte is hypocriet in zijn woorden over een 'omwenteling' en is ook niet te vertrouwen. Beste Tuur, sla niet dezelfde weg in en laat je inspireren door een andere uitspraak van mijn moeder: geen woorden maar daden.

(1) De Rode Hoed Amsterdam, 21 februari 2022, Titel: Het roer om - Banning Lezing Tuur Elzinga

S symbool