Strijdbare vakbeweging in de Verenigde Staten

Labor Notes conferentie 2022

Jan Taat

Van 17 tot 19 juni vond in Chicago de conferentie plaats van Labor Notes – sinds 1979 onder meer een tijdschrift dat de stem is van vakbondsactivisten in de Verenigde Staten. Met vierduizend deelnemers – ruim voor de sluitingsdatum volgeboekt – was het congres gigantisch. Dat gold ook voor het programma (51 pagina’s) dat een indruk geeft van de veelzijdigheid van de beweging in de Verenigde Staten. En vooral ook van de strijdbaarheid van een deel van de vakbeweging.

Dat iets nieuws aan het groeien is in de VS is velen opgevallen. Het Financieele Dagblad besteedde op 13 mei een lang artikel aan de ontwikkelingen met de terechte titel De vakbond is terug in de VS, maar hij ziet er anno 2022 heel anders uit. Solidariteit vertaalde een aantal artikelen uit de Verenigde Staten, bijvoorbeeld over onderwijs en de overwinning en repressie bij Amazon. Maar de conferentie slaat alles. Het podium was voornamelijk voor degenen die daadwerkelijk actie ondernamen: de Baristas van Starbucks, werkers in de magazijnen van Amazon, in de productie van landbouwmachines (John Deery), General Motors (Mexico), onderwijzers en anderen. Hier een impressie van de conferentie.

Panel discussie met Bianca Cunningham, Action Center on Race and the Economy; Chris Zamarron, Amazonians United; Rev. Ryan Brown, Carolina Amazonians United; Angelika Maldonado, Amazon Labor Union; Isaiah Thomas, Retail and Department Store Workers.

Genoeg is genoeg

Waar komt deze opleving van de vakbeweging vandaan? Hebben de bonden een nieuwe vorm van organizing bedacht? Heeft het oude, strijdbare gedeelte van de vakbeweging nieuwelingen aangestoken? Het antwoord is duidelijk: Nee! Het komt door een verpletterende onrechtvaardigheid. Arbeid(st)ers doen hun werk onder steeds meer stress en onder gevaarlijke omstandigheden, vooral tijdens Covid. Hun bazen zeggen dat het crisis is: inleveren dus. Lonen en ook secundaire arbeidsvoorwaarden, zoals ziektekostenverzekering. Ondertussen maken de multinationals miljarden winst en gedragen de CEO’s zich als zonnekoningen. Bernie Sanders (onafhankelijk politicus, verloor in 2008 voorverkiezingen van Hillary Clinton) gaf als voorbeeld de CEO van de pillendraaier Moderna. Na bergen subsidies binnengehaald te hebben en miljarden winst op Covid medicijnen, kreeg hij een gouden handdruk van 920 miljoen dollar. Corporate Greed noemde Sanders dat, hebzucht van de grote bedrijven waarvoor de werk(st)ers moeten afzien.

Die werk(st)ers hebben daar dus schoon genoeg van. Vooral jongeren, de millennials, komen in verzet. De leeftijd is wat ze gemeenschappelijk hebben, verder zijn de nieuwe activisten breed van samenstelling: kleur, geslacht, locatie en opleiding. Vrijwel allen zonder actie-ervaring, soms geïnspireerd door Black Lives Matter. Regelmatig hoor je opmerkingen zoals ik wist niet wat een vakbond was. Maar gemeenschappelijke woede, de bereidheid om risico’s te lopen en onderlinge samenwerking op de werkvloer deed wonderen. Zij eisten vertegenwoordiging door een bond, loonsverhoging en terugdringing van verslechteringen. En dat leverde overwinningen op.

Vakbonden en politiek

De overwinningen worden vaak gevolgd door repressie en juridische procedures. Vooral als het gaat om het recht op vakbondsvertegenwoordiging. Amazon beweert keihard dat de verkiezingen niet eerlijk verlopen waren en opnieuw moesten. Dan hebben hun 'adviseurs' (Union Busters) een tweede kans. Daarnaast verspreiden de acties zich door het land, van vestiging tot vestiging. Dat vraagt naast spontane actie om organisatie en daarmee komen bestaande vakbonden in beeld. De activisten benadrukken steeds dat het om organisatie op de werkvloer gaat. Stuur ons geen organizers, dat doen we zelf wel. Er is behoefte aan financiële middelen, juridische bijstand en faciliteiten. Nieuwe, onafhankelijke bonden werken op die basis soms samen met bestaande bonden zoals de onderwijzersbond AFT en bond voor arbeid(st)er in communicatie (CWA).

Van belang is ondersteuning uit de wijk. Zichtbaar tijdens picket lines aan de poort en demonstraties, maar ook (voedsel)hulp bij stakingen, gastvrijheid bij wijkcentra en contacten met pers en lokale politici. Soms kunnen die iets regelen. Over de Democratische Partij zijn de meningen verdeeld. Met president Biden zijn een gunstiger regelgeving en uitvoering mogelijk dan onder Trump. Anderen merken op dat de Democratische Partij ook nauwe banden onderhoudt met het grootkapitaal en zien meer in een nieuwe arbeiderspartij.

Foto
Panel discussie met Sara Nelson, Stewardessen (AFA-CWA); Sarah Pappin, Starbucks Workers United; Kevonna Neely, Communications Workers en Donna Jo Marks, Bakery Workers Nabisca.

Ga vooral kijken

Zoals gezegd, dit zijn maar een paar impressies. Van de plenaire bijeenkomsten en een aantal paneldiscussies (Stakingen - het sterkste wapen van de vakbeweging"; "Een bond wordt gebrouwen bij Starbucks"; "Opleving vakbeweging: wat kunnen de bonden ermee?"; "Amazon in beweging"), zijn video’s beschikbaar bij Labor Notes. Plus concerten in alle vormen. Komt dat zien!

S symbool