Solidariteit veertig jaar - nog n keer 8 oktober 2022 - terugblikken

Verslag

Rob Lubbersen

Solidariteit gaat door!
Rozen verwelken en schepen vergaan,
Maar Solidariteit is al 40 jaar blijven bestaan!
En Solidariteit gaat door!

Linda Vermeulen is vakbondsbestuurder Winkelstraten bij de FNV. Ze maakt naam als aanvoerder van acties bij de Bijenkorf voor hogere lonen. Acties bij de Bijenkorf! Linda was n van de forumleden in het forum tijdens de viering van het veertigjarig bestaan van Solidariteit in De Roode Bioscoop in Amsterdam. Een viering die in het teken stond van de vraag of er vooruitgang valt te boeken bij het bewerkstelligen van een meer democratische en strijdbare vakbeweging, waarvoor Solidariteit ooit is opgericht. Na afloop zei Linda dat ze getroffen was door de positieve sfeer tijdens de bijeenkomst. Dat was haar zeker niet tegengevallen!

Forumleden

De zaterdagmiddag van de achtste oktober vulde De Roode Bioscoop aan het Haarlemmerplein zich met zo'n zestig mensen. Direct na de opening om half twee werden zij getrakteerd op een historische schets van Hans Boot, n van de oprichters van Solidariteit en nog immer een drijvende kracht. Zijn verhaal gaf een overzicht en een analyse van hoe Solidariteit zich door de jaren heen heeft ingezet voor vooral een democratischer en strijdbaarder FNV. Een helder verhaal, zie extra 471-1A.
Vervolgens was het woord aan Corrie van Brenk, voormalig voorzitter van de Abvakabo, de vroegere ambtenarenbond van de FNV. Deze middag trad ze op als voorzitter van een forum, met als deelnemers achter de tafel en onder een spandoek met SOLIDARITEIT:

* Lily George, studentenactivist bij de ASVA, voert campagne voor 14 euro minimumloon.
* Marcel van der Linden, historicus en analyticus van de mondiale vakbeweging.
* Sjarrel Massop, redacteur van Solidariteit en pensioenactivist.
* Jan Mter, vakbondsactivist rond Tata Steel.
* Linda Vermeulen, bestuurder FNV en actievoerder bij De Bijenkorf.

Corrie en de forumleden hebben zich de afgelopen weken uitgebreid voorgesteld (extra 468-2 en extra 469-2). Hier en nu wordt volstaan met een globale duiding van de teneur van de inbreng van de forumleden.

Crises

In de eerste ronde werd na een voorzet van Corrie vooral onderstreept dat een krachtige vakbeweging keihard nodig is, gezien alle crises waarmee de wereld en dus de gewone mens heden ten dage wordt geconfronteerd.

Ongelijkheid, armoede, energietekorten, woonproblemen, milieuvervuiling, klimaatcrisis, allemaal zaken waarbij sterke vakbonden wenselijk en nuttig kunnen zijn. Vermits zij de belangen van hun leden daadwerkelijk voorop stellen en zich niet laten verleiden tot polderen of, nog erger, zich het moeras laten inlokken door overheid en ondernemers.

Kracht

Na een korte pauze daagde Corrie de forumleden en ook de zaal uit om met vruchtbare voorstellen te komen. En die kwamen!
Het meest in het oog springende idee was misschien wel het voorstel van Lily George om een motie aan het Ledenparlement van de FNV voor te leggen voor de invoering van een gratis lidmaatschap voor jongeren tot achttien jaar. (*) Om de nogal kwetsbare relatie met de jeugd een boost te geven.
Om de aantrekkingskracht van de bond te vergroten, zou er ook wel een tandje bij gezet kunnen worden bij de deelname aan de voor veel jongeren belangrijke klimaatacties. Ook in 'die hoek' zit het voorstel mee te ijveren voor een energietoeslag voor studenten (extra 471-3).

Behalve aan jongeren is het absoluut noodzakelijk de hand te reiken aan het groeiende leger van precaire werkers en zzpers. Moet daar binnen de FNV een aparte sector voor komen? Een ander voorstel was om veel meer informatie te spreiden tussen de diverse sectoren van de bond. En om bij acties te zoeken naar verbinding tussen die sectoren en met lokale afdelingen. Bijvoorbeeld de activiteiten rond de campagne voor 14 euro minimumloon lenen zich daarvoor. Immers, dat gaat om een eis die zowel plaatselijk speelt voor uitkeringsgerechtigden en senioren als bij cao-onderhandelingen.
Speciale aandacht werd gevraagd voor ''Gewoon Goed Vakbondswerk'' een film te zien op YouTube. Een documentaire van een half uur van Jan Mter over elf kaderleden bij Tata Steel die laat zien hoe gewone staalarbeiders zeggenschap verwerven binnen een bedrijf. En hoe dat de organisatiegraad omhoog jaagt. Een goed voorbeeld!

Aansluitend daarop volgde een pleidooi om vl mr munt te slaan uit succesvolle acties van de vakbeweging. Resultaten tikken aan en inspireren! Een uitstekend voorbeeld is het resultaat dat de spoorwerkers bij de NS hebben bereikt. Daar werden lonen en arbeidsvoorwaarden aanzienlijk verbeterd, niet door halfzacht polderen, maar door stakingen georganiseerd van onderop!

Daar wil Solidariteit gaarne aan bijdragen. Zo nodig tot het 50-jarig bestaan!

(*) Motie
De deelnemers aan de viering van het veertigjarig bestaan van Solidariteit, webzine voor een strijdbare vakbeweging, bijeen in Amsterdam op 8 oktober 2022 pleiten bij het Ledenparlement van de FNV voor:
Een gratis lidmaatschap van de FNV voor alle nieuwgeborenen in Nederland tot hun achttiende jaar.

Toelichting Zo kweken we een band met jongeren tot aan hun actieve volwassenen-vakbondslidmaatschap.
Bij acclamatie door de zestig deelnemers aangenomen.

Tekst gaat door na foto's.


Om 12.00 uur stond alles klaar - foto Wim Lankamp
Foto spandoek Boonstra pakt 16 miljoen en laat Mexico ...
Boonstra kwam al vroeg - foto Wim Lankamp
Foto forum
Corrie van Brenk introduceert forum - foto Wim Lankamp

Impressie forumdiscussie

Hans Boot

Het forumdebat was boeiend, ook omdat de verhouding van de leden tot de vakbeweging verschillend was. Van (oud)bestuurder naar onderzoeker tot activist, jong en ouder. Hetzelfde gold voor 'de zaal' die even betrokken deelnam. De verwerping van het partnerschap van de FNV met ondernemers en overheid was algemeen. Heel concreet door de acties bij de Bijenkorf, basisgericht en zichtbaar. Inspirerend was de gezamenlijke zoektocht naar een strijdbare vakbeweging. Zonder betweterigheid, bekvechterij en de vanzelfsprekende instemming met het gevoerde beleid.

Die zoektocht was een vervolg op de artikelen die ter voorbereiding van de lezersconferentie vanaf begin juli 2022 door de redactie zijn samengebracht. Inmiddels als dossier terug te vinden op de site van Solidariteit (Dossiers/veertig jaar).
En thema kreeg, volgens mij, onvoldoende aandacht in het debat. Namelijk de sprong door een vakbond van een systeem bevestigende naar een systeem kritische belangenbehartiging. Hier nog eens kort samengevat, hopelijk op weg naar een voortgezette discussie.

Sprong

Belangenbehartiging is de grondslag van de vakbeweging. In Nederland vanaf de voorloper van de FNV, het NVV (1906), meer vr dan dr de leden. Met alle gevolgen voor de interne organisatie: meer centralistisch dan democratisch. Een structuur die 'geboren' is om in het onvermijdelijke contact met ondernemers en/of staat overeenstemming te zoeken.

Waar en wanneer dat niet lukt en de belangenbehartiging botst op de gevestigde belangen, kan de betrokken vakbond voor verschillende situaties komen te staan. Bijvoorbeeld: aanvaarden van de gestelde grenzen, aanpassen van de belangen of voet bij stuk houden en andere middelen dan overleg/onderhandeling inzetten. De laatste situatie is de voedingsbodem voor een strijdbare vakbeweging. Gedurende een korte of langere tijd getekend door acties, werkonderbrekingen of stakingen. Door de geschiedenis heen eerder in de ene sector (industrie, transport) dan in een andere (overheid, hulpverlening, gezondheidszorg).

Belangentegenstellingen

Een vakbond aanvaardt of bestrijdt niet vanzelfsprekend de grenzen die een ondernemer stelt aan de belangenbehartiging. Dat geldt ook voor de overgang van vermijden naar aangaan van een conflict. Een actiefluitje bestaat niet en ook een pamflet dient het gevolg te zijn van besproken en uiteindelijk begrepen ervaringen. Zeker in een periode waar economische tegenvallers de ondernemers lijken te overvallen en de overheid via gende belastingen een redder in nood speelt. Zo niet altijd, dan in ieder geval vroeg of laat, zijn in de verhouding tussen werkenden en hun hoge en lagere bazen belangentegenstellingen aan de orde. De erkenning daarvan, en ook die is niet vanzelfsprekend, is beslissend voor een strijdbare vakbeweging met continuteit.

De gebruikte beeldspraak van een 'sprong' naar strijdbaarheid kan uitgebreid worden met de onmiskenbare 'aanloop' en een te verwachten proces van 'vallen en opstaan'. Ook hier zijn gezamenlijk begrepen ervaringen onmisbaar. Om het motto ''voor een strijdbare vakbeweging'' meer te laten zijn dan een goedbedoelde leuze, zou het Solidariteit sieren de beeldspraak van aanloop, sprong, vallen en opstaan praktisch te onderzoeken.
Tot slot een opmerking over het begrip een 'strijdbare vleugel' dat de oprichters van Solidariteit gebruikten. Misschien concreter dan een algemeen pleidooi voor een strijdbare vakbeweging en tussen de regels door tijdens de lezersconferentie genoemd. Of sneuvelt het al met de vraag hoe en door wie te organiseren.

S symbool