Overpeinzingen in een grauwe lente

Het einde aan een doodlopende weg

Ab de Wildt

Op de één of ander manier wordt terugblikken steeds vaker actueel. Rond me heen vallen kameraden weg, er worden ronde getallen gehaald die gevierd moeten worden en last but not least: ik word ook ouder. Er liggen meer jaren achter me dan voor me. Een terugblik doet me vreugde met alle mooie momenten waaraan ik heb bijgedragen en waarvan ik geen spijt heb. Een vooruitblik is veel ingewikkelder. Want het verleden drukt zijn stempel op het heden en morgen. Wat heb(ben) wij/ik ervan gebakken? Het zijn per slot van rekening de ouderen die de jongeren opvoeden. De toekomst grijpt me wel bij de strot. Het gevoel tot de laatste der Mohikanen te behoren, benauwt me.

ver kijkende personen
De blik op ...

De tijdgeest bepaalt, mede naast je opvoeding en omgeving, wat je denkt, voelt, doet. Dat is waar. Op dit moment is het klimaat voor velen die het zich kunnen veroorloven een bepalend onderwerp. Daartegenover staan miljarden mensen, overal op de wereld, waarvoor het klimaat wel belangrijk is, maar die bezig zijn om te overleven of het een ietsje beter te krijgen.

Geweld is alledaags

Vrede en veiligheid zijn ook voor veel mensen nog ver weg. Los van de reeks grotere en kleinere oorlogen waar het geweld zichtbaar is - zoals in Irak, Israël, Jemen, Oekraïne, Palestina, Soedan, Syrië, Tsjaad - wordt zowat ieder land getroffen door crimineel geweld, staatsgeweld door kleine of grotere dictators, onderdrukking door de 'democratische staat' met het niet naleven van de eigen regels en niet te onderschatten het geloof, in ieder land wordt wel iemand gedood door gelovigen. En om het rijtje te eindigen: rechts geweld dat zich laat gelden tegenover alle onderdrukte mensen en dat levert een eindeloze reeks van voorbeelden op - Roma, Sinti, vrouwen, joden, links, niet-hetero, afkomst, geloof, minderheden in taal, enzovoort.

Geweld is iets alledaags geworden. Het dringt zelfs door in ons taalgebruik: 'Voetbal is oorlog'. Voor wie Champions League wilt spelen, is alles geoorloofd om anderen te onderdrukken. Ik schat dat negentig procent van de elektronische spelletjes gaan over doodschieten, veroveren, vernietigen, meer meer en groter groter. En wat al deze geweldaanhangers bindt, is hun veroordeling van links (geweld, zoals vrijheidsstrijd en verzet tegen onderdrukking). Laat ik het containerbegrip 'communist' maar gebruiken. Communisten moeten met wortel en al uitgeroeid worden, met alle middelen bestreden en hebben in veel landen geen toegang tot overheidsdiensten. Terwijl rechts volledig geaccepteerd is in de politiek, wordt links nog steeds als DE VIJAND gezien. Dit wordt tot nu toe aanvaard en door rechts met open armen ontvangen. Dan zou je toch denken dat links, nu, daaraan als de sodemieter gaat werken om dat te veranderen.

Het grote verdienmodel

Waar blijft de steun voor het Franse protest tegen de verhoging van de pensioenleeftijd? Zijn we hier zo geïndoctrineerd, gehersenspoeld dat we niet meer kunnen zien dat we zelf de klos zijn met langer werken, er eigenlijk op tegen zijn, maar niet eensgezind de ballon van 'er is geen geld' kunnen doorprikken? Dat we daarom de Fransen maar uitvreters vinden met hun pensioenleeftijd en even de werkelijkheid uit het oog verliezen dat ze gemiddeld op jongere leeftijd beginnen met werken? Dat er in Frankrijk veel meer fysiek werk wordt verricht, in tegenstelling tot Nederland, met een veel grotere dienstensector waardoor de werkenden gemiddeld meer opleiding hebben. Leven van je pensioen is in Frankrijk een kunst.
Daarnaast is het toch van de zotte dat beleggers, volgens mij huisjesmelkers, zonder tegenspraak in de media mogen klagen dat overheidsmaatregelen hun verdienmodel te gronde richten en dat ze daardoor niet meer gaan beleggen in huurhuizen. Is links nou niet in staat om dit bedrog aan de kaak te stellen? Met beleggen komt er geen huis bij. En waarom moet wonen een verdienmodel zijn. Net als energie. Kan er nou geen antwoord komen op de fabeltjes in de reclame dat Vattenfall, Shell en andere ondernemingen het klimaat serieus nemen, terwijl ze tientallen jaren het milieu verwoest hebben? En klappen we voor minister Jetten die oproept om van energieleverancier over te stappen. Dat kan toch niet serieus genomen worden, terwijl de overheid de energiemarkt heeft geprivatiseerd. Het grote verdienmodel waardoor eigenlijk alle problemen zijn ontstaan.

E-mobiliteit is de heilige graal zonder te denken aan de inmiddels al kleine schermutselingen tussen de beschermers van de natuur en de geldwolven die onder het mom 'goed voor het milieu' de oude vindplaatsen van silicium weer willen uitbuiten ten gunste van hun eigen portemonnee. Overal vinden er confrontaties plaats. Ook om de hoek in Duitsland, Kroatië, Slovenië, Tsjechië. Links lijkt die ongebreidelde mobiliteit - ten koste van veel - wel goed te vinden. Niks openbaar vervoer, maar e auto's. Kijk naar de grote knieval van D66 in Nederland en de Grünen in Duitsland.

Theorie en werkelijkheid

Er is even opwinding in Nederland over de woekerwinsten van de energiereuzen en daarna gebeurt er niets. Nu er weer enorme bedragen naar defensie gaan, is te voorspellen dat er weer miljarden extra winsten worden gemaakt over de rug van de belastingbetaler. Want het kapitalisme leert ons dat daar waar de vraag hoog is, de producent kan vragen wat hij wil, analoog aan de ontwikkelingen bij de supermarkten.
Is regeren nou zo veel belangrijker dan denken aan onze toekomst? Waar blijft het linkse antwoord op deze ontwikkelingen? Is de theorie weerbarstiger dan de werkelijkheid? Is de waarheid van 'ik heb gelijk' belangrijker dan vooruit te kijken? Zijn woorden als vrede en veiligheid, solidariteit, eerlijkheid, gelijkheid, geborgenheid, welvaart en welzijn inhoudsloos geworden. Met andere woorden: wat is daar mis mee? Is het uitbannen van armoede, ongelijkheid, uitbuiting, oorlog opgegeven? Is het compromis het vlakgom van grote idealen geworden? Is hier een klein stapje vooruit en daar drie stappen terug, het doel? Of zijn er geen idealen meer?

Kom samen uit je schulp, formuleer een antwoord. Mierenneuk niet over verschillen, maar vorm een front tegenover rechts en pluk over een aantal jaren daar de vruchten van. Zoals het kapitalisme sluipenderwijs ons denken, onze woordenschat en ons handelen binnengedrongen is, zullen we daar iets tegenover moeten stellen. Anderen mogen dat ouderwets, zinloos, uit de tijd vinden of weet ik wat, maar we zullen eensgezind ons verhaal keer op keer moeten herhalen met nieuwe voorbeelden, beeldspraak, om het grote ideaal van een betere en dus andere wereld voor het voetlicht te brengen. Want de weg die tot nu toe bewandeld is, loopt dood.

doodlopende weg
... een doodlopende weg
S symbool