IG Metall in strijd met Elon Musk en Tesla management
Etappeoverwinning bij verkiezing ondernemingsraad
Stephan Krull (1)
Sneller, verder, hoger, beter en goedkoper - dat was de grootse aankondiging van Elon Musk bij de opening van de Gigafactory in Grünheide. De federale en deelstaat regeringen zijn verheugd om de rode loper voor Tesla uit te rollen, een 'taskforce' te vormen en elk obstakel weg te nemen, voordat die zelfs maar in zicht komt van de grote 'superman'. Eén miljoen auto's per jaar, elk gebouwd in slechts tien uur - dat is de onmiskenbare aankondiging.
Dit lijkt op een oorlogsverklaring aan de Duitse autofabrikanten, vooral Volkswagen (VW). De daaruit voortvloeiende druk geven zij rechtstreeks door aan hun arbeid(st)ers. VW wilde ook een giga fabriek bouwen voor een nieuwe auto (Trinity-project), maar de bouwtijd per voertuig is twee keer zo lang als de door Tesla gehanteerde tien uur. Daarom is er nu bij VW een enorm besparingsprogramma, gecombineerd met het schrappen van duizenden banen. Er is eigenlijk geen behoefte aan een nieuwe autofabriek - noch in Grünheide, noch in Wolfsburg. Eigenlijk is er minder auto-productie nodig - zowel in termen van de markt als van het milieu en klimaat. Het draait dus allemaal om moordende concurrentie en optimale exploitatievoorwaarden voor het autokapitaal.
Geen cao
In Grünheide werken iets meer dan 12.000 mensen en in 2023 zijn er zo'n 200.000 auto's gebouwd. Bij VW in Emden werken minder dan 8.000 mensen met een productie van ongeveer evenveel voertuigen. Niets is beter bij Tesla dan in de rest van de auto-industrie, maar goedkoper is het zeker: het bedrijf weigert nog steeds wereldwijd cao's af te sluiten. Voor tijdelijk werk of voor mensen die moeten werken onder de voorwaarden van een arbeidscontract, geldt een uurloon van ongeveer 17 euro - 60 procent minder dan eenvoudige banen in de VW-productie en 20 procent minder dan collega's in de contractlogistiek bij Daimler.
De verkiezing van de ondernemingsraad in maart 2024 heeft een geschiedenis. De eerste verkiezing was in 2022, voordat de productie op gang kwam en grote delen van de minder dan 2.500 werkers die vanwege een te korte diensttijd slechts beperkt stemrecht kenden. Niettemin, en ondanks de enorme steun van het bedrijfs- en fabrieksmanagement, bereikte de "GigaVoice"-lijst, die dicht bij het management staat, slechts de helft van de werkers. Volgens betrouwbare informatie van 'teslamag.de' werden bijna 1.900 stemmen uitgebracht, wat overeenkomt met een opkomst van 75 procent. Met ongeveer de helft daarvan heeft de "GigaVoice"-lijst, die enkele leidinggevenden van de Tesla-fabriek bevat, duidelijk gewonnen (Tesla-website, 2 maart 2022).
De 'koppigheid' van de werkers was echter daar al zichtbaar. Twee jaar later werken ruim 12.000 mensen in de fabriek van Grünheide. Onder moeilijke omstandigheden doet IG Metall voor het eerst mee met een vakbondslijst van 106 kandidaten. Het wordt meteen de sterkste van de totaal 9 lijsten, bijna 40 procent en bezet daarmee 16 zetels van de totale 39. Waarschijnlijk een 'Musk robot' reageerde digitaal op de felicitaties aan IG Metall: De meerderheid stemde tegen de IGM, daarom hebben ze maar 16 zetels, 23 gaan naar Tesla-lijsten (.....) met slechts 16 zetels kunnen ze altijd worden weggestemd.
Bron: Wikipedia
Programma IG Metall
Het tien punten programma waarmee IG Metall zich kandidaat stelde voor de ondernemingsraadverkiezing, maakt de verschillen met de gevestigde autofabrieken in Duitsland zichtbaar en laat zien welke hindernissen overwonnen moeten worden: De ondernemingsraad moet aan de kant staan van de werkenden - zonder mitsen en maren.
* De productie moet menselijker: langere cyclustijden, passende pauzes, geen onderbezetting meer.
* De vrije tijd behoort toe aan de werkers: minimaal twintig dagen vrij beschikbare vakantie, geplande weekends. (zonder ondernemingsraad is er geen zeggenschap over de beschikbaarheid).
* Neem tijdelijke werkers in vaste dienst aan. Tijdelijk werk betekent voortdurende onzekerheid.
* Collega's moeten worden aangenomen, vooral als de ploegen overal onderbezet zijn.
* Betere arbeidsomstandigheden en bescherming bij ziekte in plaats van druk op zieken: geen looninhouding meer bij ziekte. Betere bescherming van de gezondheid op alle werkplekken.
* Geen kliekvorming meer, gelijke kansen voor iedereen: vaardigheden en prestaties, relaties moeten niet beslissen over promotie. Managers moeten gekwalificeerd zijn, zodat teams beter kunnen functioneren.
* Veiligheid voorop - niets is belangrijker dan de veiligheid van onze collega's: "Iesla Speed" beknibbelt maar al te vaak op de bescherming tegen ongevallen. Dat moet veranderen.
* Geen discriminatie. Gelijke kansen voor iedereen in de 'Gigafactory', ongeacht afkomst, geslacht, leeftijd, handicap of seksuele geaardheid.
* Vrijheid van meningsuiting in plaats van sociale druk. Kritiek en suggesties voor verbetering moeten serieus worden genomen en mogen niet worden onderdrukt.
* Cao - hogere lonen, kortere werktijden, meer vakantie. Dit alles moet op een juridisch veilige manier worden vastgelegd in een collectieve overeenkomst tussen IG Metall en Tesla.
Verkiezingen op de Musk-manier
Net als bij de eerste verkiezing van de ondernemingsraad twee jaar geleden, uitte IG Metall kritiek op het vroege tijdstip van de verkiezingen en de onnodig hoge tijdsdruk. Een paar dagen eerder brandde in de regio een elektriciteitsmast af, met ook gevolgen voor de fabriek in Grünheide. Elon Musk maakte van de gelegenheid gebruik en reisde naar Grünheide. Sprak onder gejuich van het klapvee zijn pionnen toe, waarschuwde tegen collectieve overeenkomsten en tegen een externe autoriteit wiens belangen misschien niet samenvallen met die van Tesla.
Bekend werd dat leidinggevenden actief het sentiment tegen IG Metall aanwakkerden. In de fabriek werden buttons verspreid met het opschrift Giga Yes-Union No. De 'Tesla-lijsten' hadden mooie namen als Giga-United of Giga for all. De voorzitter van de ondernemingsraad hekelde IG Metall op een open podium en pleitte voor flexibelere werktijden: Er zijn veel werknemers die bereid zijn 50 of 60 uur te werken.
Talloze werkers hebben nadrukkelijk te horen gekregen op wie ze moesten stemmen, veel ingehuurde krachten werden gedreigd met ontslag als de IG Metall zou winnen. De financiering van de campagne was meer dan ondoorzichtig. Ten slotte werd de lopende band verschillende keren stop gezet om een 'union busting'-presentatie te laten zien. IG Metall ging hier tegenin met een educatieve campagne in vijf talen.
IG Metall had vooraf een informatie- en organisatiecampagne gelanceerd, leden geworven en voor de fabriekspoort vele gesprekken gevoerd. Daarbij bekritiseerde de bond de arbeidsomstandigheden en de frequentie van ongevallen op een manier die een gevoelige snaar raakten bij de werknemers. De huidige productieomstandigheden zijn onredelijk, aldus een kandidaat voor de ondernemingsraad. En daarom hebben we langere cyclustijden nodig. We hebben passende pauzes nodig van de band. En bovendien moet de onderbezetting stoppen. Extra tegenslag voor de bond was dat in de weken voor de verkiezingen de productie herhaaldelijk stil viel, ook als gevolg van schade aan de hoogspanningsmast. Hierdoor waren productiewerkers zelden in de fabriek, waardoor vooral de verkiezingscampagne van IG Metall werd gehinderd.
Dilemma IG Metall
Een collega van de steungroep meldde in een interview hoe moeilijk de omstandigheden waren: Elon Musk en zijn management oefenen een ongelooflijke druk uit op managers, werkers en vooral op IG Metall-activisten en kandidaten voor de ondernemingsraad. Eerlijke verkiezingen zijn iets anders. Er is veel moed voor nodig om in dit klimaat de rechten van werkers bij IG Metall op te eisen. Zelfs degenen die weten hoe bruut de bedrijfsleiding IG Metall buitenspel probeerde te zetten, hadden dit resultaat nauwelijks verwacht: de IG Metall-lijst kreeg de grootste steun van het personeel. Onze collega's bij Tesla laten zich er niet onder krijgen.
IG Metall is op de hoogte van de slechte arbeids- en loonvoorwaarden en het belang van Tesla in Grünheide. Districtsbestuurder Dirk Schulze bevestigde dit: IG Metall is de vakbond van alle werkers in de Duitse auto-industrie. Voor ons is het volkomen vanzelfsprekend dat wij de bouw en uitbreiding van de fabriek in Grünheide ondersteunen. Wij zijn voorstander van een Tesla in Grünheide die werkers de goede arbeidsomstandigheden biedt die gebruikelijk zijn in de branche. Om dit doel te bereiken, werken de actieve leden van IG-Metall in de fabriek met hart en ziel. De hele organisatie steunt hen en staat achter hen, zodat ze de tegenwind kunnen weerstaan die van bovenaf naar beneden waait.
De basis om deze hindernissen te overwinnen, is het resultaat van de verkiezingen. Hoewel IG Metall de grootste fractie werd, kreeg zij geen meerderheid. Het risico bestaat dat de IG Metall leden die in de ondernemingsraad gekozen zijn, worden geboycot door de gele lijsten van het bedrijf.
Bij de samenstelling van de ondernemingsraad op 4 april werd de vorige voorzitter, Michaela Schmitz, herkozen. Ze stelde zich kandidaat voor de 'Giga United'-lijst die ruim driehonderd stemmen minder kreeg dan de IG Metall-lijst en grotendeels bestond uit projectmanagers en teamleiders. Volgens zeggen had IG Metall geen eigen kandidaat als voorzitter tegen de Tesla-lijsten voor de ondernemingsraad gekandideerd.
Het blijft moeilijk
Tesla heeft nog niet de helft van zijn productiedoelstelling in Grünheide bereikt. De verkoopcijfers dalen in het eerste kwartaal van 2024 met 20 procent, vergeleken met het overeenkomstige kwartaal van het voorgaande jaar. Speelt Tesla wel eens vals met productiecijfers , vraagt "Auto, Motor und Sport" en verwijst naar gelekte interne protocollen. De omzet en het marktaandeel dalen in alle drie de relevante markten (Noord-Amerika, China en de Europese Unie plus Noorwegen).
Het gebrek aan succes, zelfs in China, waar een groot deel van de auto's in Shanghai van de lopende band komt, is te wijten aan de relatief hoge prijzen. De goedkoopste Tesla kost momenteel zo'n 45.000 euro. Niettemin zal de fabriek in Grünheide worden uitgebreid en een miljoen auto's produceren. De regering blijft op Tesla vertrouwen in plaats van de juiste prioriteiten te stellen op het gebied van industriebeleid en de bouw van spoorvoertuigen in Hennigsdorf, Brandenburg of Cottbus te bevorderen. Dit in plaats van het financieel onvermogen te voorkomen van de laatste fabrikant van goederenwagons in Duitsland, Waggonbau Niesky. Volgens een onderzoek is de meerderheid tegen uitbreiding van de Giga-fabriek.
(1) Eerder verschenen, 15 april 2024, bij Express, Zeitung für sozialistische Betriebs - und Gewerkschaftsarbeit Express Titel: Etappensieg für die IG Metall - Zur Betriebsratswahl bei Tesla. Vertaling/bewerking Ab de Wildt.
