Het gaat niet alleen om Israël en Palestina

De kracht van het voorbeeld

Yacov Ben Efrat (1)

Leid niet door het voorbeeld van de macht, maar door de kracht van ons voorbeeld, was de strijdkreet van president Biden aan het begin van zijn ambtstermijn. Door de weigering van Donald Trump om zijn verkiezingsverlies te erkennen, ontsnapten de Verenigde Staten ternauwernood aan een poging tot een staatsgreep na de aanval op het Capitool op 6 januari 2021.

Sindsdien kan de democratie in Amerika niet langer als vanzelfsprekend worden beschouwd. De economische en sociale crisis die de VS trof na de financiële ineenstorting van 2008, deed de fundamenten van de Amerikaanse democratie schudden. Dat leidde tot een ongekende sociale en politieke polarisatie. In Rusland verving autocratie het communisme, en in de VS werd Donald Trump gekroond tot vertegenwoordiger van dictators, zoals Poetin via Bolsonaro, Orban tot Xi Jinping.

Biden en Poetin

Lerend van de bittere ervaringen van de mislukte oorlogen in Irak en Afghanistan, besloot Biden dat de strijd voor de democratie niet zou worden gevoerd met militair geweld, vergelijkbaar met de methoden van George W. Bush, maar met diepgaande economische en sociale veranderingen. Amerika zou terugkeren naar zijn New Deal-wortels [Roosevelt, 1932], en wel op grote schaal. Dit was ongetwijfeld een baanbrekende aanpak. Een dergelijke verandering zou de Amerikaanse samenleving vooruit kunnen stuwen. Op basis van de technologische revolutie en investeringen in de publieke sector, met name in het onderwijs, konden de concurrenten, vooral China en Rusland, overtroffen worden.

De realiteit is echter veel complexer, en Bidens dagen van genade eindigden op het moment dat Poetin besloot Oekraïne onder controle te brengen en Kiev in te nemen. Er ging slechts een jaar voorbij na de toetreding van Biden tot het Witte Huis en de Russische invasie van Oekraïne in februari 2022. Bij gebrek aan geavanceerde technologie en economische prestaties om over op te scheppen, besloot Poetin zijn militaire macht te gebruiken om de status van Rusland als wereldmacht te behouden.

Kloof Biden/Netanyahu

Poetin besloot Biden uit te dagen en slaagde erin hem te verrassen, ondanks zijn strategische mislukking om Kiev te veroveren. Zo ging de Amerikaanse regering een confrontatie aan tussen twee supermachten. Daarbij was Biden aan de ene kant bezorgd of Kiev dat zou overleven, maar aan de andere kant mocht Rusland niet volkomen en schandelijk verslagen worden. Deze formule speelde Poetin in de kaart, omdat hij erin slaagde aan te tonen dat de Verenigde Staten bevreesd waren het conflict over heel Europa te verspreiden. Er ging anderhalf jaar voorbij tussen de Russische invasie van Oekraïne en de invasie van Hamas in Israël. Maar er is meer dan één relatie die deze twee gebeurtenissen met elkaar verbindt.

De as Teheran-Moskou [Iran/Rusland] werd gevormd tijdens de oorlog in Oekraïne, zonder dat er een duidelijke 'tegengestelde as' werd gevormd. De regering van Netanyahu, en later de regering van Bennett-Lapid [2021-2022], nam een 'neutrale' houding aan ten opzichte van Oekraïne. Netanyahu deed dat uit sympathie voor het antiliberale kamp onder leiding van Trump en Poetin, Bennett-Lapid uit bekrompen overwegingen om de Israëlische belangen te beschermen. Dat laatste zelfs als dat ten koste zou gaan van de belangen van de VS en die van de democratieën in Europa. Zo werd de kloof tussen Israël en de Amerikaanse regering groter, vooral met de oprichting van de ultrarechtse regering onder leiding van Netanyahu.
De breuk in de betrekkingen tussen de VS en Israël - de poging tot een gerechtelijke staatsgreep door Netanyahu - het verlies van de internationale legitimiteit van zijn regering - de massale protestbeweging die in Israël uitbrak en zelfs zo ver ging dat de activisten dreigden militaire dienst te weigeren, als Israël zou doorgaan met zijn gerechtelijke staatsgreep - dit alles creëerde optimale omstandigheden voor het bloedbad van 7 oktober.

Belang democratie Amerika

Gedurende de drie jaar sinds Biden het Witte Huis betrad, is de kracht van het positieve voorbeeld alleen maar verzwakt en is de Amerikaanse democratie er niet in geslaagd de naderende dreiging voor het regime te overwinnen. Donald Trump blijft de democratie bedreigen en zich versterken in de peilingen, ondanks de juridische procedures tegen hem. Daarnaast is het Amerikaanse Congres een voorbeeld geworden van een totaal gebrek aan bestuur, waarbij een kleine groep extremisten de agenda beheerst.
Biden slaagde er niet in het Amerikaanse voorbeeld wereldwijd uit te dragen, terwijl Poetin met succes een extreme fractie binnen de Republikeinse Partij organiseerde die erin slaagde de goedkeuring van Amerikaanse hulp aan Oekraïne zes maanden uit te stellen. Dit is de harde realiteit, waarin de VS (en dus de wereld) zich bevinden en waarvan het Amerikaanse buitenlandse beleid is afgeleid. Biden vecht nu vooral voor het voortbestaan van de democratie in de VS, en zijn overwegingen zijn ondergeschikt aan het doel om het fascisme in eigen land tegen te gaan.

Vanaf hier is het standpunt van het Witte Huis met betrekking tot de Gaza-oorlog te begrijpen. De zevende oktober was een strategische klap die Israël dreigde te ondermijnen. Toen de regering van Netanyahu verlamd en in wanorde verkeerde, arriveerde Biden binnen twaalf dagen in Israël om de volledige steun van Amerika duidelijk te maken. Vanuit Amerikaans gezichtspunt was een Israëlische nederlaag onmogelijk, omdat dit een overwinning voor Poetin en Iran zou hebben betekend. Hierdoor zou niet alleen het Midden-Oosten, maar ook Europa in gevaar zijn gebracht. Bidens steun voor Israël vloeide in de eerste plaats voort uit een vitaal belang van de Amerikaanse democratie zelf.

palestijnse demonstratie tegen de genocide
Foto Rob Brouwer

Rechtvaardiging Netanyahu

Israël wordt echter niet met dezelfde sympathie bekeken als Oekraïne en draagt de smet van 55 jaar bezetting en de meest rechtse, fascistische regering in zijn geschiedenis. Bovendien koesterde en voedde het politieke en veiligheidsestablishment, zowel van rechts als van links, het Hamas-monster. Op die vervloekte dag voelde Israël zich verzwakt en verslagen, ondanks zijn absolute technologische en militaire superioriteit.
Nadat de wereld hersteld was van de verschrikkingen van 7 oktober, volgde de volledige veroordeling van Israël. De scènes van vernietiging en de dood van meer dan 30.000 inwoners van Gaza veranderden automatisch in beschuldigingen van genocide en opzettelijke uithongering van de burgerbevolking. Ironisch genoeg wordt Netanyahu nu onderworpen aan ernstige kritiek vanwege zijn eerdere weigering om Gaza te bezetten en Hamas te elimineren.

De rechtvaardiging voor zijn weigering verschijnt in een passage uit zijn boek Bibi - My Story dat een jaar geleden werd geschreven: In het licht van de terugkerende publieke eisen van Bennett, met de steun van Lieberman, om de Gazastrook te bezetten, riep ik het kabinet bijeen. Ik vroeg de stafchef om een bezettingsplan te presenteren en ook de menselijke kosten die dit met zich mee zou brengen. Vervolgens vroeg ik het Ministerie van Defensie om de middelen te beoordelen die nodig zijn om Gaza na de oorlog te beheren. Ik was van mening dat de menselijke kosten en middelen een dergelijke actie niet rechtvaardigden.

Verkiezingen

Met andere woorden: de bezetting van Gaza en de enorme tol die deze eiste aan vernietiging en verlies van mensenlevens kwamen niet voort uit een Israëlisch plan. Het was een resultaat van de arrogantie en waanzin van Hamas. Alleen een fanatieke organisatie als deze zou zo'n ongerechtvaardigd bloedbad kunnen aanrichten. Dit alles interesseert echter de radicale fractie binnen de Democratische Partij niet. Voor die groep vertegenwoordigt het blanke Israël de schurken, terwijl de Palestijnen als de goeden worden gezien, ook al steunen ze Hamas.

Ondanks alle pogingen om de steun voor Israël in evenwicht te brengen met die voor de Palestijnen en de waarschuwingen van Biden en zijn functionarissen over het grote aantal slachtoffers. Ondanks de humanitaire crisis, de weigering van Israël om de tweestatenoplossing te aanvaarden en de weigering Netanyahu in het Witte Huis te accepteren. Ondanks dit alles is de expliciete oproep van de leider van de meerderheid in de Senaat, Chuck Schumer, om Netanyahu te verdrijven en verkiezingen te houden, uitgegroeid tot een gecoördineerde campagne. Dit maakte de oorlog onwettig, omdat de regering niet legitiem is. Zelfs de gijzelaars werden een kaart in de handen van de Verenigde Staten om Israël onder druk te zetten en te belasteren. Het lijkt erop dat de situatie uit de hand is gelopen. Hamas heeft legitimiteit verworven en de leiders van de Moslimbroederschap coördineren protesten in heel Europa en infiltreren campussen in de VS. Het is op het punt gekomen dat zelfs Iran zich heeft aangesloten bij het bloedbad en ongekende raketaanvallen op Israël lanceerde.

Israëlisch-Palestijnse beweging

De macht van het voorbeeld is verzwakt. Zozeer dat Biden na de Russische invasie van Oekraïne ongewild naar Riyad ging om in deze hoofdstad van Saoedi-Arabië, Mohammed bin Salman te bezoeken (de Saoedische prins die verantwoordelijk is voor de moord op de journalist Khashoggi). De bedoeling van Biden was een strategische overeenkomst met Qatar te ondertekenen. Onlangs stelde Thomas Friedman in een artikel in de New York Times dat Israël moet kiezen tussen Riyad en Rafah (Gaza). Met andere woorden, om te kiezen voor een overeenkomst om Hamas toe te staan in Gaza te blijven, in ruil voor het geschenk van normalisatie met Saoedi-Arabië, of om beide op te geven. De democratische visie is gekrompen tot een 'day after'-visie waar velen binnen Israëlisch links enthousiast over zijn. Dit ondanks dat ze gebaseerd is op het autocratische Saoedische koninkrijk, met zijn extreme ideologie en religieuze regime, waar Smotrich en Ben Gvir [extreemrechtse ministers in regering Netanyahu] alleen maar jaloers op kunnen zijn.

De visie van wereldvrede en democratie kan niet bestaan naast Poetin, Khamenei, Xi Jinping en Mohammed bin Salman. Het kan ook niet bestaan naast Trump, Netanyahu, Orban en Europees extreemrechts. Amerika moet achter elke democratische kracht in de wereld staan, vooral als zo'n kracht in de Arabische wereld ontstaat. In Israël zijn we maandenlang de straat opgegaan ter ondersteuning van de democratie, maar toch hebben we niet eens één Palestijnse partner gevonden. Als er te midden van al deze verwoestingen een nieuwe Israëlisch-Palestijnse democratische beweging ontstaat die ernaar streeft een gedeelde democratische en egalitaire toekomst op te bouwen. Ja, dan kunnen we ook deel uitmaken van de kracht van het voorbeeld en voor altijd het voorbeeld van geweld achter ons laten.


(1) Algemeen secretaris Daam Workers Party - Here. Oorspronkelijke titel: The power of example, 15 mei 2024. Contact: . Vertaling/bewerking: Hans Boot.

S symbool