Indrukken wereldwijd onderzoek (‘Global Rights’)
Systematische aanvallen arbeidsrechten
ITUC (1)
Overheden slagen er niet in om werkenden te beschermen. Bovendien ondermijnen ze dat vaak actief, stelt de 2026 Global Rights Index. Dit wereldwijde rapport wordt jaarlijks gepubliceerd door de International Trade Union Confederation (ITUC). Met enquêtes in verschillende landen over de schending van de rechten van de werkers aldaar. De resultaten laten een aanhoudende trend zien van verslechtering van die rechten in de afgelopen vier jaar.
Algemene conclusie: overheden falen, wanneer vakbonden in bedrijven en instellingen zich verzetten tegen hardhandige aanvallen op de arbeidsrechten.
Een zorgwekkende trend
In 72 procent van de onderzochte landen wordt werkers de toegang tot de rechter ontzegd. Evenzo arresteert of houdt de helft van alle landen werkers aan vanwege de uitoefening van hun vakbondsrechten. Hetzelfde aantal landen maakt ook meldingen van aanvallen op de vrije meningsuiting van en vergadering voorwerkers. Deze trend van 'repressie van rechten' is ook overgewaaid naar een toenemend geweld (6 procent) - in totaal 32 procent van de landen. De schendingen van de burgerlijke vrijheden zijn met 3 procent toegenomen, omdat vakbondsleiders in sommige landen meer doelwit zijn geworden van arrestaties, vervolging en zelfs moorden.
Ecuador, Egypte, Myanmar, Nigeria, Tunesië, Turkije en Wit-Rusland vormen met Argentinië en Panama die nieuw aan de lijst zijn toegevoegd, de landen die de rechten en vrijheden van werkers het sterkst aantasten.
De Verenigde Staten, samen met Guinee-Bissau, Israël, Liberia, de Filipijnen, de Republiek Moldavië en Zimbabwe zijn op de 'wachtlijst' van de index geplaatst vanwege hun toenemende schendingen. De cijfers van de index van de Europese landen en van de Verenigde Staten zijn ook sterk verslechterd. Zelfs zo dat ze dit jaar de ongunstigste zijn sinds de oprichting van de index in 2014. Inclusief een verzwakking van de internationale stabiliteit en de systemische aanval op de democratie en arbeidsrechten.
Opvoeders geconfronteerd met repressie en geweld
Het rapport belicht ook specifieke gevallen van schendingen van de rechten waarmee onderwijsvakbonden te maken hebben. In reactie op het rapport zei president Mugwena Maluleke van de onderwijsvakbond in de landen van Zuidelijk Afrika: Over de hele wereld worden leraren het zwijgen opgelegd, gearresteerd, aangevallen en ontdaan van hun rechten, omdat ze gewoon opkomen voor onderwijs en waardigheid. Van Iran tot Jemen, van Nepal tot Swaziland, van Ivoorkust tot Jordanië zijn we getuige van een opzettelijke aanval op het onderwijsberoep en op de vakbonden die het verdedigen. Wanneer de rechten van leraren worden geschonden, wordt het recht op onderwijs aangevallen.
In Swaziland heeft de National Association of Teachers (SNAT) te maken gehad met een aanhoudende intimidatiecampagne van de overheid. De president van de SNAT, Mbongwa Dlamini, is sinds 2022 geschorst uit het onderwijs, als intimidatie tegen zijn vakbondsactiviteiten. De secretaris-generaal van de vakbond, Lot Vilakati, werd onlangs gearresteerd en zwaar geslagen door de politie.
In Panama organiseerden de leden van de lerarenvakbond, gelieerd aan de Internationale Onderwijsvakbond, stakingen en protesten om het recht van leraren op een leefbaar pensioen te verdedigen. In plaats van in dialoog te gaan, reageerde de regering met wijdverspreide repressie – tactieken, waaronder mishandelingen, willekeurige arrestaties en loon inhouding en vervolging op gemeenschapsniveau, Deze betroffen overigens niet alleen leraren, maar ook werkers in de bananenplantages en inheemse gemeenschappen die zich bij de protesten aansloten.
Gedurende vele jaren heeft het Iraanse regime zijn aanvallen gericht op de leiders en leden van de "Coördinerende Raad van Iraanse lerarenverenigingen voor hun legitieme en vreedzame activiteiten ter verdediging van goede arbeidsomstandigheden, kwalitatief goed openbaar onderwijs en vakbondsrechten. Leraren van onderwijsvakbonden en collega's in andere functies in het onderwijs worden nog steeds geconfronteerd met systematische intimidatie, willekeurige arrestatie en detentie. Als aanval op hun beroep, hun rechten voor de uitoefening daarvan en op hun rechten op vrijheid van meningsuiting en vereniging.
Hoop voor de toekomst
De Global Rights Index van 2026 laat zien dat de crisis voor de rechten van werknemers niet langer beperkt is tot de marges - het is nu de kern van democratieën, aldus onze secretaris-generaal Luc Triangle. De rechten van werkers en vakbonden worden over de gehele wereld structureel aangevallen Triangle vervolgt met: Maar arbeiders en hun vakbonden vechten terug. De strijd voor arbeidsrechten is de strijd voor de democratie zelf. Voor onze rechten, onze veiligheid en ons levensonderhoud. Zonder sterke vakbonden kan er geen echte democratie zijn.
Zijn collega in Swaziland, Mugwena benadrukte het belang van onderwijs als een hoeksteen van mensenrechten en democratische samenlevingen en voegde eraan toe: Je kunt geen democratie opbouwen, terwijl je leraren verbiedt om te spreken, vakbondsleiders gevangen zet of hun organisaties te ontmantelen. Education International is in onwrikbare solidariteit met elke leraar en onderwijsmedewerker die geconfronteerd wordt met repressie. We zullen niet geïntimideerd worden. We zullen ons blijven organiseren, uitspreken en gerechtigheid eisen.” Zijn conclusie: We roepen regeringen op om vakbondsrechten te respecteren en te handhaven en om te erkennen dat sterke, onafhankelijke lerarenvakbonden essentieel zijn voor kwalitatief goed onderwijs en meer rechtvaardige samenlevingen.
Te midden van deze sombere achtergrond heeft een handvol landen hun positie op het gebied van arbeidsrechten verbeterd en een sprankje hoop geboden voor werkers over de hele wereld. Dit geldt met name voor Uruguay, waar de nieuwe president Yamandú Orsi – een geschiedenisleraar en voormalig lid van de onderwijsvakbond– zijn regering zich verplicht de arbeidsrechten, met inbegrip van het stakingsrecht, te respecteren en prioriteit te geven aan de sociale dialoog en onderhandelingen. In augustus 2025 behaalde de onderwijsvakbond een aanzienlijke overwinning, die het einde betekende van een lange strijd tegen vakbondsvervolging door het vorige landsbestuur.
(1) De ITUC vertegenwoordigt in 163 landen 207 miljoen werkers en 336 organisaties. International Trade Union Confederation. Zie voor artikel: Trade union rights are human rights - 11 juni 2026 - Governments failing workers, deepening crackdown on unions and labour rights. Vertaling/bewerking: Hans Boot.
