Uit het leven - gesprek met schipper Magriet de Hooge

"De bond, ik krijg er steeds minder mijn vinger achter"

Op haar schip "Onderneming" tref ik Margriet de Hooge. Het schip is gelegen aan de Verbindingsdam tussen het KNSM- en het Java-eiland. Een unieke plek in Amsterdam. Vanaf die plek heeft Margriet de Oostelijke eilanden zien veranderen van een verlaten industrieterrein in een woonwijk waar architecten uit de hele wereld "Ah en Oh" roepend komen kijken. "Voor mij hadden die veranderingen niet gehoeven. En nu hebben ze ook nog mijn schip weg bestemd, omdat het in de zichtlijn ligt. Er is een besluit, maar officieel weet ik nog van niks. Ik heb er zelfs een raadsadres over ingediend, maar dat heeft geen duidelijkheid opgeleverd. En zolang ze mij niet formeel hebben gemeld dat ik moet vertrekken, kan ik juridisch weinig doen. Echt gemeen vind ik het hoe die hoogopgeleide ambtenaren in de baas zijn tijd narigheid over je uitstorten. Je hebt er als burger een dagtaak aan om je daar tegen teweer te stellen. En uiteindelijk delf je het onderspit tegen die ambtelijke molen."

Het stadsdeel Zeeburg zal er een harde dobber aan krijgen om de "Onderneming" weg te krijgen van de Verbindingsdam, want Margriet zal het besluit tot de allerhoogste instantie aanvechten. Dat dit geen loze woorden zijn, heeft ze al vaker laten zien.

Bestuurder teruggefloten

Die strijdbaarheid heeft Margriet niet van huis uit meegekregen. "Ik kom uit een typisch middenstandsgezin uit Den Haag. Het blad "Tribune" was mijn eerste kennismaking met politiek en actie. Op mijn achttiende ben ik gaan werken in de verpleging. Daar kon ik mijn ei onvoldoende kwijt en bovendien verdiende het zo slecht dat ik na en kleine tien jaar afzien, de verpleging de rug toekeerde en met een vriend die een eigen vrachtschip had, ben gaan meevaren. Nu ben ik alweer zo'n jaar of vijftien in loondienst bij Holland International als schipper op een rondvaartboot. Een tijdje in de ondernemingsraad gezeten en nu vooral actief kaderlid van wat vroeger de vervoersbond was. Inmiddels ben ik aan mijn vijfde of zesde cao toe en ik word steeds fanatieker. Dat moet ook wel, want de werkgever is erg onbetrouwbaar. En dan te bedenken dat we de enige rederij zijn met een cao en - niet geheel onbetekenend - met 95 procent georganiseerden. Daar wordt door andere schippers met jaloezie naar gekeken."

Hoewel Margriet dat niet met zoveel woorden zegt, speelt ze daarin een belangrijke rol. Ze weet precies welke collega's lid zijn van de bond, controleert van tijd tot tijd de ledenlijst en spreekt mensen aan die zijn afgehaakt. Door dat intensieve contact is het een hechte club en dat werpt zijn vruchten af. Tijdens de laatste cao-onderhandelingen dreigde de vakbondsonderhandelaar 1,5 procent van de gestelde looneis af te halen. "We waren de onderhandelingen ingegaan met looneisen en een verhoging van de onregelmatigheidstoeslag. We hadden al voor de vijfde keer onderhandeld en een ultimatum gesteld en toen dreigde de vakbondsman ter plekke door de bocht te gaan. Zonder vooroverleg met ons. We hebben hem er fijntjes aan herinnerd dat de ledenvergadering het resultaat moest goedkeuren. Natuurlijk niet openlijk om de werkgever niet al te veel in de kaart te spelen. Maar uiteindelijk is hij fiks teruggefloten. De ledenvergadering was unaniem tegen en wilde niets horen van zijn argumenten dat bij zo'n bod de stakingskas niet open zou gaan."

Blijven lullen

Voor zo'n ledenvergadering worden de leden op alle mogelijke manieren opgetrommeld. Via de nieuwsbrief, een persoonlijke brief op het huisadres en door mensen actief te benaderen door een paar uur voor de vergadering rond te bellen. "Communiceren, daar draait het om. Blijven lullen met elkaar. Toen ik net actief was, heeft iemand dat eens tegen me gezegd en het werkt. Dus communiceer ik wat af. Niet alleen binnen de club van schippers van Holland International, maar ook met andere rondvaartschippers. In de begintijd van de marifoon bleek dat een goed communicatiemiddel voor overleg met anderen. Op een gegeven moment heb ik met een paar mensen een knetterend feest georganiseerd in de Schippersbeurs voor alle Amsterdamse rondvaartschippers. Dat was een groot succes dat inmiddels een keer of drie herhaald is. Misschien moeten we eens wat nieuws bedenken. Maar het is een prima manier om de contacten te versterken. We geven ook een krantje uit, "de grachtenroddel" en binnenkort gaan we op internet. Als mijn computer het tenminste weer doet, want die heeft het net begeven."

Margriet is op haar best in situaties die haar direct raken. Maar ze moet zich er ook bij op haar gemak voelen. De ondernemingsraad vond ze niets. "Daarin zaten voornamelijk mensen uit de toeristenbranche en dat is toch een ander type werknemer. Veel volgzamer, bijna vrijwilligersachtig, geen enkele ervaring met eisen stellen, kortom een heel ander slag dan wij schippers. Wij blijven in die organisatie een wat vreemde eend in de bijt. Veel te veeleisend. Het deed me erg denken aan de verpleging. Ik vermoed dat dit komt, omdat in beide sectoren van oudsher voornamelijk vrouwen werken. In de gezondheidszorg begint dat te veranderen; nu er meer mannen in de verpleging werken, komen mensen in actie voor goede arbeidsomstandigheden en rechtvaardige looneisen."

Gesloten circuit

Onder de schippers wordt Margriet met heel andere zaken geconfronteerd. Meestal gaat het om strijdbare mensen, voornamelijk mannen die heel goed hun zegje kunnen doen. "Maar als je eens wist hoeveel mensen slecht lezen en schrijven. Het kost veel collega's grote moeite iets op papier te zetten. Daarom kon ik ook altijd zo kwaad worden als dat zo achteloos aan mensen werd gevraagd. Daar denk ik nu wat anders over. Een brief is namelijk een machtig wapen en in plaats van me tegen die vraag te verzetten, help ik nu mensen met schrijven en formuleren. Of ik schrijf een artikel in "de grachtenroddel", onze nieuwsbrief, over seizoensuitkeringen met voorbeelden van bezwaarschriften waar mensen direct hun voordeel mee kunnen doen. Consulentachtig werk. Overigens wacht ik al tijden op een kadercursus van de bond, maar dat kan er blijkbaar niet af. Het is FNV Formaat wat de klok slaat ....."

Margriet heeft sowieso steeds meer moeite met de bond. "De FNV organisatie staat zo langzamerhand voor alles waar je als werknemer je tegen verzet. Erg bureaucratisch, gesloten, een ons-kent-ons-circuit van oude knarren die vooral elkaar bezighouden met abstract geneuzel. En dan maar janken dat er geen jonge mensen in komen. Het is natuurlijk een veel breder verschijnsel dat jongeren moeilijk te bereiken zijn en ik heb ook niet direct de oplossing, maar dat het erg demotiverend is je in dat circuit te begeven is wel duidelijk." Sprekend over jongeren waagt Margriet zich aan de gedachte dat het misschien een illusie is jongeren bij maatschappelijke zaken te betrekken. "Zeker als niet duidelijk is wat je te bieden hebt en ze in een organisatie terechtkomen die niets met hun eigen leven te maken heeft. Als ik terugdenk aan hoe ik zelf was, veel minder bewust van allerlei zaken. Daarom willen werkgevers waarschijnlijk zo graag jongeren in dienst nemen. Ze laten zich voortdrijven door hun bazen en zijn veel minder opstandig. Als je ouder bent, beklijft het allemaal wat meer. Nu ik er zo over nadenk zou ik het bondswerk wel eens willen overdragen aan een ander. Ik krijg er steeds minder mijn vinger achter. De sectorraad was nog wel leuk, maar die ligt inmiddels op zijn gat."

Gierzwaluw

Het woonbotenoverleg geeft haar wel een kick. Het was in een mum van tijd opgericht, toen de gemeente met een nota kwam over ongewenste locaties, erfpacht, bloembakken van woonbootbewoners die weg moesten en dat soort zaken. "Een oproep om een commissievergadering bij te wonen en in te spreken, leverde een volle zaal op in het stadsdeelhuis. De boodschap kwam over en de wethouder moest haar voorstel intrekken. Haar werd opgedragen vooraf te overleggen over alternatieven. En dus gaan we nu met het woonbotenoverleg meedenken en meepraten over onze toekomst."

Of het nu haar werk is, het milieu, of de woonomgeving, zodra ze het idee heeft dat er iets moet veranderen, komt Margriet in actie. Zo is ze ook nog lid van de vogelclub en voorzitter van de natuur- en milieuwerkgroep Zeeburg. Hoe dat zo komt? "Ik spreek een medewerker van het wijkopbouworgaan Zeeburg en we krijgen het over natuur in de wijk. Ik opper dat we eigenlijk een werkgroep zouden moeten oprichten. 'Goed idee, moet je doen' zegt hij en zo komt dat dan van de grond. Voor heel Zeeburg, ik ben benieuwd hoe dat gaat. We gaan nu een soort speakertjes plaatsen die hele hoge tonen uitzenden. Daarmee proberen we de gierzwaluw weer naar Zeeburg te krijgen. Dat is toch enig."

Hoe ze het volhoudt? "Je krijgt er iets voor terug. Of klinkt dat erg egoïstisch? Ik bedoel eigenlijk dat het motiveert als je resultaat ziet van je activiteiten. Zo'n nota van tafel of een loonsverhoging waarvoor we gestreden hebben."

Tot slot vraag ik Margriet om een foto bij het artikel in Solidariteit, liefst een actiefoto tijdens een vakbondsvergadering of woonbotenoverleg of als schipper. Ze denkt diep na: "Ik fotografeer altijd anderen."

Marie-Louise Sanders