Lezersconferentie 14 april 2002 - 10.30-16.30 uur - Centraal Station Amsterdam

Publiek Herstel

Nu vinden ze bij D66 en de VVD zelfs dat wat in de CAO's gerepareerd wordt, aangepakt moet worden. En twijfelen ze zelfs bij de Partij van de Arbeid aan de zegeningen van de privatisering. Wat vinden wij ervan, wat doen we ermee en aan welke oplossingen werken we?

Kort voor de landelijke verkiezingen gaat onze lezersconferentie over Publiek Herstel. Daarmee bedoelen we het herstel van het publieke karakter van de nutsvoorzieningen en van het collectieve karakter van de voorzieningen op het terrein van arbeid en inkomen.

In de ochtend gaan we op onderzoek uit naar de mogelijkheden in de praktijk. In de middag gaan we in discussie met leden van de Tweede Kamer van de Partij van de Arbeid, GroenLinks en de Socialistische Partij. Een forum dat ingeleid wordt door een gemeenteraadslid van Amsterdam Anders/de Groenen.

Doorgaan met reparatie?

De achter ons liggende vijftien jaar is een periode van deregulering, individualisering, verzelfstandiging en privatisering. Het publieke verschraalde, het private woekerde.

De verslechteringen die daarvan het gevolg waren, bijvoorbeeld verlaging uitkering bij ziekte of werkloosheid, werden voor een deel opgevangen door aanvullingen, reparaties in de CAO.

Deze compensatie had een betrekkelijk breed effect door de algemeen verbindend verklaring van de CAO. De beperkingen zijn echter duidelijk: 1) niet iedereen valt onder een cao, 2) de reparatie is vaak gedeeltelijk. Dat roept de vraag op: hoe lang kunnen de bonden daarmee doorgaan. Zeker als we weten dat onder andere VVD en D66 af willen van die algemeen verbindend verklaring. Lees wat twee prominente D66'ers (Wijers en De Graaf) er van vinden: "CAO's worden decentraal afgesloten, en daar is iedereen het mee eens. Dus zou de minister van Sociale Zaken er op moeten worden aangesproken, dat algemeen verbindend verklaren, waarmee dat decentrale karakter weer teniet wordt gedaan, niet langer vanzelfsprekend is." (NRC Handelsblad, 9 januari 2002)

* Wat stellen wij hier tegenover? Doorgaan met reparatie en nog een tweedeling tot stand brengen? Alleen voordelen voor vakbondsleden? Is er een weg naar een sociale, collectieve bescherming tegen de verschillende arbeidsrisico's?

Wat is democratische controle?

De kritiek op de privatisering van taken, diensten en bedrijven van de overheid groeit. Het verschijnsel verzelfstandiging lijkt breder te worden aanvaard. Toch is dat vaak een voorfase van privatisering. In ieder geval wordt verzelfstandiging aangegrepen om de arbeidsvoorwaarden 'marktconform' te maken, dat is neerwaarts aanpassen. Voor oud-wethouder van Amsterdam, de VVD'er Groen, was dit in een televisiedebat van 13 januari 2002 over de verzelfstandiging van het GVB eigenlijk het enige argument.

Met de mislukkingen van de privatisering komt het alternatief 'terug naar de overheid' naar voren, of zoals onze Belgische vrienden zeggen 'hernationalisering'. Omdat de sores van staatsbureaucratieën niet zijn vergeten, wordt daaraan toegevoegd: 'maar wel onder democratische controle'. Een boeiende slogan, maar wat is de concrete betekenis? 'Producenten en consumenten samen' is een klassiek antwoord en een aardig richtsnoer. Maar dan moet er nog heel wat gebeuren als we denken aan de consumentenorganisaties of aan de zeggenschapsverhoudingen binnen de ondernemingen.

* Hoe maken we een begin? Wat is de belangenverhouding tussen bijvoorbeeld conducteurs en reizigers? Hebben de bonden een rol? Kan de gemeenteraad of het parlement effectief controleren?

In het volgende nummer, dat eind maart 2002 verschijnt, volgt meer informatie.

Het is op een zondag, een heerlijke dag en de lente is dan al begonnen.

Plaats: ASSV, Centraal Station Amsterdam, einde spoor 2b.

Redactie