nr. 114
jul 2003

welkom
edities
inhoud

Solidariteit

Stekeltjes

Begrip

Begrip. Jawel. Maar hoe komen dan die misverstanden in de wereld?
Door andere gewoonten, zegt de één. Nee, ze zijn stommer als ons, zegt de ander. Wat heet, ze zijn gewoon door en door slecht, oordeelt een derde die sproeten heeft en dus zelf de impact kent van het Oudhollandse gezegde "zwart haar en ebbenhout is nooit op goeie grond gebouwd".
Nou ja, dat gold tot de firma Schwartzkopf zich ging toeleggen op shampoo waarmee je je haar in de kleur kan zetten. Trouwens, "mooi rood is niet lelijk" was indertijd al een leus van de georganiseerde arbeidersbeweging.

Maar niemand denkt aan de taal. Wat taal kan doen aan de interactie tussen individuen.

Voorbeeld één.
Een kwajongen van niet-Nederlandse afkomst moet wegens baldadigheid voorkomen bij het Kantongerecht. Het betreft een knul uit de hoogste klas van de basisschool. Hij is weliswaar tweetalig, maar beheerst toch beter z'n moederstaal dan die van ons, laat staan dat hij meteen de officiële taal begrijpt die in de rechtszaal wordt gebezigd.
Hij wordt bijgestaan door een Nederlandse advocaat die uiteraard Nederlands spreekt, maar de moeite heeft genomen een mondje Turks te leren. De inspanning wordt trouwens beloond. want er zijn rechters die het belangrijk vinden dat een partij in de moerstaal toegesproken wordt. Ook in deze zaak wil de aan de jongen toegevoegde verdediger in pas geleerde Turkse zinnetjes vertellen hoe dat vonnis luidt. Hij houdt de jongen voor dat de rechter zojuist beslist heeft dat hij voor straf schepen moet schoonmaken.

De jongen schrikt zich te pletter, want hij zit nog op school en in het Rotterdams schreeuwt hij uit "dat verdom ik".

Zoals later blijkt, weet hij waarover hij praat. Z'n opa was classificeerder en heeft hem als klein kind altijd voorgehouden dat hij goed moet leren op school, omdat hij anders alleen maar smerig rotwerk zal krijgen. Later, als hij groot is.
Intussen snapt de rechter niks van het felle protest. Hij had juist mild geoordeeld: "Geen straf, maar wel schoonschip maken met de baldadigheid in het verleden ..."

Voorbeeld twee.
Onze overbuurvrouw van boven de tachtig heeft na zeven jaren in de wacht nu eindelijk een thuishulp. Vanaf haar waranda schreeuwt ze ons toe dat ze het getroffen heeft en dolgelukkig is. Zo'n leuke meid, zo'n knappe meid, zo'n lief mens. Alleen communiceren gaat moeilijk. De hulp komt namelijk uit een ver land ergens in Afrika waar ze Frans spreken.
Zo wordt ons hele blok op de hoogte gebracht van de plussen en minnen in internationaal werkverkeer.
"Ik heb nou zo'n spijt dat ik me vroeger niet bekwaamd heb in vreemde talen. Nou zit ik mooi met die onkunde. Ik kan m'n hulp niks vertellen over onze zeden en gebruiken. Terwijl die schat zo punctueel en gehoorzaam is. Je hoeft maar één keer iets te zeggen en ze onthoudt het voor altijd."
"Dat heb ze nadelen", moet Cruyff al gezegd hebben.
Op megafoonvolume vertrouwt de buurvrouw onze kant toe dat ze aan één ding niet kan wennen. "Maar dat is eigenlijk m'n eigen schuld. Omdat ik met dat koufront in januari gezegd heb dat de keukendeur potdicht moet blijven, blijft die schat de stofdoek steeds uitslaan in m'n keukentje. En wat ik ook zeg, ze antwoordt alleen met 'duur dicht, duur blijft, veel kou voor jou'. Lief hè?"

Stekeltje