Redaktioneel

Werknemerskapitalisme, van soldaat naar generaal

Tijdens het lezen van een afscheidsinterview van KBB-bestuursvoorzitter Maas zwierven onze gedachten onverwachts naar beleidsmedewerker Korevaar van de Industriebond FNV. De hersenen werken nu eenmaal zo dat geheugenassociaties vaak lopen langs personen. Het gaat weliswaar om hun standpunten en daar zijn zij als individu de min of meer toevallige vertolker van, maar op een of andere manier legt de hersenschors verbanden waarbij personen even in beeld komen.

Maas dus, bijna 25 jaar de hoogste baas van Koninklijke Bijenkorf Beheer - ja, ook Hema - houdt het voor gezien en krijgt in Het Financieele Dagblad van 14/16 januanri 1995 de ruimte voor een stichtelijk woord. Hij heeft het onder andere over konkurrentie:

"We noemen elkaar collega's, maar we zijn natuurlijk concurrenten. Om het duidelijk te stellen: we zijn in oorlog. We hebben een leger, dat op het juiste moment de juiste klap moet uitdelen. Dat leger moet wel gedisciplineerd werken. Deserteurs, daar hebben we niets aan."

Dat is duidelijke taal: de soldaten moeten elkaar afmaken en de banketbakkers van de Hema zijn dus volgelingen van Poncke Princen.

Korevaar dus, maakt zich terecht zorgen over de werkgelegenheid. Die blijkt er niet vanzelf te komen en hij zint op een list. Er moeten meer werkgevers komen. Niet zo maar werkgevers, nee werknemers- of volkskapitalisten. In het FNV Magazine van 20 oktober 1994 geeft hij een toelichting:

"Die nieuwe werkgevers van morgen zijn de werknemers van gisteren die vandaag voor zichzelf beginnen. Als startend ondernemer heb je echter een beginkapitaal nodig. De vakbeweging kan eraan meehelpen dat werknemers die ooit voor zichzelf willen beginnen dat kapitaal kunnen opbouwen. Bijvoorbeeld door in de cao's af te spreken dat een deel van de loonsverhoging wordt uitbetaald in aandelen. Als je dat een aantal jaren volhoudt bouwen werknemers een aardig vermogen op." Weer duidelijke taal: de soldaten moeten generaals worden die soldaten het werk laten doen, en de vakbeweging is daarbij het bemiddelingsburo.

Twee openhartige sprekers. De één legt nuchter de werkelijkheid van de moordende konkurrentie bloot, de ander droomt van 'bevrijding van de arbeid'.

Verspil je loon niet, heb ondernemingszin, spaar, investeer, wordt (kleine) ondernemer, maak winst en banen en red de werkgelegenheid. Voor het zo ver is, zal een opvoeding in loyaliteit met je baas broodnodig zijn en de bond is daarbij graag je leermeester.

Het zal een enkeling wel lukken die sprong naar de andere kant te maken. Misschien bestaan de legendariese krantejongens nog wel. Een 'lokkend' perspektief is het éénmens- of kleinbedrijf. Hun aantal groeit inderdaad, in de nisjes van de uitbesteding en toelevering van al of niet 'globale' koncems. In afhankelijkheid van kernbedrijf en bank, zwaar met elkaar konkurrerend op kostprijs, arbeidsvoorwaarden en arbeidsomstandigheden. En daarmee druk uitoefenend op de CAO's en de reguliere werkgelegenheid.

Toegegeven, de nood van de werkgelegenheid is hoog en Korevaar heeft gelijk als hij vaststelt dat de vakbeweging er niet in slaagt die nood te lenigen. Zijn pleidooi voor de 'dynamiek van het werknemerskapitalisme' is echter een oproep de tegengestelde belangen te behartigen. We hebben hem een atv-krant toegestuurd, misschien schept dit wat verwarring.

Redaktie