Recht en Arbeid - de onrechtvaardigheid van de logica

Alleen 'echte' zieken hebben recht op WAO

Net zoals alleen 'de echte' asielzoekers recht hebben op asiel, hebben ook slechts 'de echte' zieken recht op een uitkering wegens arbeidsongeschiktheid. Deze redenering wordt in het debat over de WAO door vrijwel iedereen gevolgd. Het zou de manier zijn om de toestroom van arbeidsongeschikten tegen te gaan. Dit klinkt heel logisch en lijkt ook verdedigbaar. Maar is dat wel zo?

Deze vraag zal beantwoord worden door de officiële woorden te laten spreken. Via citaten uit een rapport van de volgende 'casus'. "Belanghebbende is sinds 1986 werkzaam, laatstelijk als productiemedewerkster bij een bloemenbedrijf voor 35 uur per week via een uitzendbureau. Zij meldde zich per 11-11-1999 ziek met psychische klachten waarvoor zij bij de psychiater onder behandeling kwam. Bij onderzoek op 18-09-00 achtte de keuringsarts haar niet belastbaar. Eerstejaars heronderzoek vond plaats op 08-08-2001. De situatie was ongewijzigd."

Veel traantjes

Ondanks deze nuchtere vaststelling blijkt deze productiemedewerkster geen recht te hebben op een uitkering krachtens de arbeidsongeschiktheidsregeling. Waarom niet? Een citaat uit het rapport van de bezwaarverzekeringsarts (dat is de arts die in een bezwaarprocedure, waarvan een hoorzitting deel uitmaakt, de eerdere beslissing van een collega-arts herbeoordeelt):

"Er zijn uitgebreide sociale problemen (gokverslaafde man die haar mishandelt). Ze geeft aan dat ze al lang weg zou zijn bij haar man als de kinderen er niet waren. Ze ligt de hele dag op de bank, heeft geen energie om wat te doen. Haar dochter van vijftien jaar helpt in het huishouden, af en toe komt er een nicht. Boodschappen doet ze met haar dochter. Eens per week gaat ze naar haar zoon. Slapen kan ze niet, ze piekert, staat vroeg op. Ze is erg afwezig. Observatie: ze produceert veel traantjes. De respons is evenwel adequaat. Ze spreekt geen Nederlands, maar lijkt dat wel enigszins te begrijpen."

Ga toch scheiden

De bezwaarverzekeringsarts komt vervolgens tot een conclusie:

"Ondanks een verblijf van ruim vijftien jaar in Nederland beheerst belanghebbende de Nederlandse taal nog geenszins. Een medische reden daarvoor valt niet aan te wijzen, zodat moet worden geconcludeerd dat dit haar eigen keuze is. Ter hoorzitting gaf zij aan dat zij al lang weg zou zijn gegaan bij haar man als de kinderen er niet waren geweest. Ofschoon de logica hierachter niet is te volgen, zijn hier ook geen redenen aanwezig één en ander vanuit medisch perspectief te moeten bezien. De door belanghebbende overlegde gegevens van de behandelend psychiater ondersteunen deze visie. Daaruit blijkt immers dat haar klachtenpatroon wordt veroorzaakt door de sociale omstandigheden en niet door ziekte of gebrek. Er valt niet in te zien waarom een inadequate handelwijze van betrokkene - namelijk het in stand houden van ziekmakende omstandigheden - zou moeten worden beloond met een uitkering. Van een verzekerde mag op grond van de WAO worden verwacht dat die er alles aan zal doen in een zo goed mogelijke gezondheidssituatie te komen. Gelet op het vorenstaande is geen sprake van ziekte of gebrek en dient haar uitkering derhalve te worden ingetrokken."

Het schokkende van dit verhaal is dat de logica in de herbeoordeling, zoals die door de arts van de uitkerende instantie is gemaakt, geheel volgens de wet is. Zo is de wet bedoeld.

Maar mocht ooit nog eens iemand zeggen "de WAO is alleen voor echte zieken", denk dan aan de productiemedewerkster die het advies kreeg: "ga toch scheiden".

Pim Fischer

Zie ook: Persbericht Solidariteit, juli 2003