Redaktioneel

Onafhankelijke vakbeweging

Ze hebben de rit niet afgemaakt. De no nonsens-ploeg van de ondernemer-politikus Lubbers is weg. Gevallen over een kleinigheid?! Voor vakbondsmensen is het niet iets om lang over te treuren. Deze gebeurtenis nodigt uit tot tal van bespiegelingen over oorzaken en konsekwenties. Het is slecht voor 's lands ekonomie, hebben de ondernemers al gesteld. Het karwei kan nu niet meer worden afgemaakt. Welk karwei? De bestrijding van de werkloosheid, de terugdringing van de armoede, de verlaging van de bewapeningsuitgaven? Anderen hebben hierover al veelvuldig gespekuleerd. Het vertrek van Lubbers-II wordt omringd door een mistige brei van vermeende persoonlijke konflikten. De scherpe tegenstellingen tussen het CDA en de VVD vormen, zo is de algemene mening, de oorzaak van de val. Echter, de groei van de maatschappelijke tegenstellingen, het groeiende verzet daartegen en de wens om mee te profiteren van de ekonomiese vooruitgang, vormen natuurlijk het krachtenveld waarbinnen de kabinetskrisis geplaatst dient te worden.

Na de zomer mag er weer worden gestemd. De Partij van de Arbeid roert zich en eist een plaats op in het nieuwe kabinet. Alles is beter dan een kabinet Lubbers-III hoor je de mensen al zeggen. In het voetspoor van de toenaderingspolitiek van de PvdA roert zich nu ook de vakbeweging. In een ware kakofonie van wensen die eigenlijk geen wensen zijn, voorwaarden die onderhandelbaar zijn, en eisen die bijgesteld kunnen worden, formuleert de top van de nederlandse vakbeweging zo haar verlangens voor het nieuwe kabinetsbeleid.

Het kabinet valt op het moment dat er binnen de vakbeweging een toenemend bewustzijn ontstaat over de noodzaak om op het terrein van arbeidsvoorwaarden eisen te stellen. De wens om van de groei van de ekonomie ook mee te profiteren, heeft geleid tot looneisen in verschillende sektoren. De ambtenaren vragen om het ongedaan maken van de achterstand en een reële verbetering van hun inkomen. Loon en verbetering van arbeidsvoorwaarden zijn inzet van de strijd van verplegenden en verzorgenden.

Dit toenemende bewustzijn van vakbondsleden en van andere werkne(e)m(st)ers staat in kontrast met het gekonkelefoes van sommige vakbondsbestuurders. Zo dreigt de diskussie over het herstel van de koppeling tussen lonen en uitkeringen in een babyloniese spraakverwarring te verzanden. Roept u maar: "Koppeling op afstand, niet onvoorwaardelijk, met een nog nader in te vullen systematiek". Ze vormen de nieuwe sleutelwoorden. Het heeft er alle schijn van dat de FNV een koalitie tussen PvdA en CDA niet voor de voeten wil lopen. Het is zelfs gênant om te horen hoe op een zelfde mistige wijze gepraat wordt als de politici.

Omtrekkende bewegingen over de koppeling en voorzichtige voorwaarden bij het terugdraaierij van bepaalde maatregelen van vorige kabinetten, doen weinig strijdbaar aan.

Leden van de vakbonden en andere werkne(e)m(st)ers dienen dus ook alert te zijn op voornoemde tendensen binnen de eigen bonden. De vakbondsstrijd die onder Lubbers-II is ontstaan, moet niet afgezwakt worden en de eisen die daarin zijn geformuleerd, dienen ook gesteld te worden aan het nieuwe kabinet. De neiging om, met het oog op de eventuele toekomstige koalitievorming, eisen te herformuleren werkt kontraproduktief. In 1981 hebben de bonden deze weg ook gevolgd. De strijd voor verbetering van de positie van werkne(e)m(st)ers is toen afhankelijk gemaakt van de koalitievorming. De effekten daarvan hebben acht jaar lang hard doorgewerkt.

Eén van de parlementsleden stelde in het debat over de val van het kabinet dat de krisis ontstaan is op het moment dat de VVD al haar wensen zag gerealiseerd. Een gigantiese hervorming van de belastingen ten voordele van de hogere en hoogste inkomens. Lubbers is gevallen. Dat is goed. De vakbeweging heeft een eigen verantwoordelijkheid ten aanzien van een nieuw kabinet. Een oproep om op links te stemmen zal niet misstaan. Een oproep om op voorhand in te stemmen met toekomstig kabinetsbeleid moet van de hand worden gewezen.

De redaktie (juni 1989)