De emancipatie van de arbeidersklasse en het precariaat, moet het werk van mensen zelf zijn.
FNV, de publieke zaak begint bij jezelf
Sjarrel Massop
Ik ben mantelzorger voor een oude man met een ernstige verstandelijke beperking. De werkzaamheden van een bewindvoerder kunnen eenvoudig verricht worden zonder direct contact met de cliënt. Het kan gewoon thuis, het vergt niet veel tijd. Paul, dat is zijn naam, woont in een instelling. Mentor zijn betekent twee keer per week op bezoek, zondag en woensdag allebei ‘s middags. Het is altijd hetzelfde ritueel, wandelen naar het café, koffiedrinken met appeltaart, boodschappen doen bij het Kruidvat, terug wandelen door het dorp, benen strekken (hij loopt niet, zit in een rolstoel), naar de vorderingen van de nieuwbouw kijken in het dorp en tenslotte lantaarnpalen tellen vlak bij waar hij woont, op het laatste stukje. Het zijn er tien.
De eerste vraag die hij stelt op zondag is, kom je woensdag weer? Op woensdag ••. precies, kom je zondag weer?
Deze activiteit is niet een soort van altruïsme, onbaatzuchtig gedrag gericht op het welzijn van anderen, zonder eigenbelang of verwachting van een tegenprestatie. Er komt ook geen geloof aan te pas, heb u naasten lief, of socialisme we delen de ellende, of medeleven of compassie, niets van dat alles.
Het is ingegeven door het inzicht dat de publieke zaak is verslonsd door overheid en vakbeweging. Dat moet veranderen, en dat begint bij jezelf. Zeg nou zelf, wandelen met een oude beperkte man is beter dan vuurwerk gooien op een voetbalveld, pornosites ontwikkelen op het internet, de ruiten ingooien bij D66, rondscheuren op een fatbike of achter idioten aanlopen die stennis schoppen bij de gemeenten vanwege een geplande AZC.
Hier onder op drie sociaal-economische terreinen een toelichting, over hoe de overheid de publieke zaak verwaarloosd heeft, de vakbeweging keek weg.
Zorg
De zorg is niet meer toegankelijk voor veel mensen, die aan de onderkant van de samenleving bivakkeren. Vooral Michelle van Tongerloo heeft deze al open zenuw verder blootgelegd. (1) Politieke vluchtelingen hebben geen identiteit om in aanmerking te komen voor Nederlandse zorg, mensen met achterstand voor het betalen van de zorgpremie worden overgeslagen, arbeidsmigranten komen ook niet voor zorg in aanmerking. Achterin haar boek portretteert Michelle tien mensen, die er op het eerste gezicht niet arm uitzien. Als je naar de ogen van die mensen kijkt zie je wel de wanhoop.
De Wet Langdurige Zorg werkt niet goed, De Wet Maatschappelijke Ondersteuning werkt niet. De gemeente reageerde op een vraag naar hulp voor de schoonmaak, dat het slimmer was om een privé schoonmaker voor een paar tientjes in de week te vragen.
De participatiewet werkt ook niet.
De Arbowet is ook niet meer wat het ooit geweest is.
Voor mensen in armoede en met bestaansonzekerheid is de ziektekostenverzekering onbetaalbaar. De premie eigen risico is voor 1 februari voor de meesten al op.
De oplossing van de zorgtoeslag werkt ook niet, die gaat als je er al voor in aanmerking komt op aan andere zaken. Het risico voor terugbetalen is zeer groot. De schuldhulpverlening dreigt.
Wonen
Het woonprobleem van Nederland: iedereen wil betaalbaar wonen, maar niemand wil het betalen, zo luidt het artikel van Jesse Frederik in de Correspondent. Zijn motivatie: De volkshuisvesting is terug. Woningcorporaties beloven er tienduizenden prachtwoningen bij te zetten – op toplocaties én voor bodemhuren. Maar wie betaalt het verschil tussen wens en werkelijkheid? Want zolang ‘betaalbaar’ hetzelfde betekent als ‘verlieslatend’, staan de hijskranen stil. (1)
De woningbouw is een verdienmodel geworden, de overheid heeft er geen greep op. De publieke zaak wordt geschaad ernstig door commerciële belangen. De publieke zaak wordt door de overheid op het dossier wonen, niet behartigd. Sterker de overheid is er niet toe in staat.
De oplossing van de huurtoeslag werkt ook niet, die gaat als je er al voor in aanmerking komt, op aan andere zaken. Het risico voor terugbetalen is ernstig groot. De schuldhulpverlening dreigt.
Lynn Berger, correspondent van de Correspondent stelt in haar artikel:
De zorg voor kinderen is dus een collectieve verantwoordelijkheid – en de beste manier om die verantwoordelijkheid te vertalen naar beleid, is door kinderopvang toegankelijk te maken voor alle kinderen. Door er een universele basisvoorziening van te maken dus.
En verder:
Een gemiste kans, zeggen verschillende onderzoekers en organisaties. Internationale studies laten zien dat kwalitatief hoogstaande, toegankelijke kinderopvang een belangrijk instrument kan zijn tegen kansenongelijkheid. Op een goede kinderopvang krijgen kinderen namelijk de kans zich sociaal-emotioneel én cognitief optimaal te ontwikkelen en leer- of taalachterstanden te voorkomen of in te lopen. (1)
Wanneer de overheid zijn ziel en zaligheid verkwanseld heeft aan het bedrijfsleven dan komt ze niet toe aan publieke doelstellingen. Ze komt van de koude kermis thuis.
De oplossing van de toeslag voor de kinderopvang werkt ook niet, die gaat als je er al voor in aanmerking komt, op aan andere zaken. Het risico voor terugbetalen is erg groot. De schuldhulpverlening dreigt weer, de overheid kan er over meepraten.
De bedreiging van de schuldhulpverlening is voor velen realiteit geworden, al verschillende jaren wachten de mensen tevergeefs op een schadeloosstelling. De praktijk is dat lokale overheden te weinig budget hebben om een goede schuldhulpverlening in stand te houden. De oplossing die gekozen wordt is, je gelooft het niet, het privatiseren van de schuldhulpverlening, door er deurwaarders en incassobureaus ervoor te laten zorgen. Dit soort instanties zullen slechte hulp verlenen aan mensen in de schulden, schulden zijn immers hun verdienmodel.
Samenvatting en conclusie
De drie onderwerpen, zorg, wonen en kinderopvang zijn publieke problemen waarvoor de Nederlandse overheid gepoogd heeft zelf oplossingen te vinden. De overheid heeft de problemen zelf gecreëerd door een neoliberale koers te kiezen. De gekozen oplossingen vergroten voor het publiek slechts de problemen. Voor veel andere problemen is nog helemaal geen oplossing in beeld: vervoer, energie, bureaucratie, klimaat, veiligheid, de staalindustrie, de platformsamenleving, cultuur, overconsumptie, ontwrichting van de gemeenschappen, democratie, enzovoort.
De overheid, landelijk provinciaal en lokaal, is niet instaat haar primaire taak, de publieke zaak, vorm en inhoud te geven.
Het maatschappelijke middenveld, (civil society) het geheel van particuliere, non-profit organisaties die bemiddelen tussen burgers en overheid, de vakbeweging voorop, blinkt uit door op het verkeerde paard, de overheid te wedden.
De overheid wordt grotendeels gedomineerd door het bedrijfsleven, het private onderdeel van onze samenleving. (e563-2)
De FNV staat erbij en kijkt er naar.
(1) De rode linken verwijzen naar het dossier ‘FNV, van de leden’, preciezer de literatuurlijst van het dossier onder het kopje het project Positie, Privaat, Publiek en Perspectief
Door dubbel te klikken op zo’n link kom je bij de literatuurlijst van het dossier FNV, van de leden onder het kopje publiek:
Zorg
Wonen
Kinderopvang
Overig Publiek
