Solidariteit Dossier, kritisch en strijdbaar

FNV, van de leden

Het wordt tijd dat de vakbeweging kleur bekent

1. Inleiding

Dit is voorlopig ons laatste dossier en is te zien als een vervolg op het dossier FNV, onderweg. Het drukt de jarenlange grondslag van (webzine) Solidariteit uit: bijdragen aan een strijdbare vakbeweging. Kenmerk van die grondslag is een vakbeweging die in haar belangenbehartiging kiest voor onafhankelijkheid ten opzichte van de ondernemers en de overheid - de strijd tegen de kapitalistische productiewijze aangaat - en waar de beslissingsmacht ligt bij de leden. Dus autonoom, maatschappijkritisch en democratisch.
Een grondslag die in de strijd tegen de crisis van de afgelopen twee jaar actueler is gebleken dan ooit.

Hans Boot

Inhoudsopgave

Inleiding
Vakbondswerk aan de basis, activerend en democratisch (VAD)
Achtergronden van de crisis in de internationale vakbeweging
Vakbondsmensen aan het woord
Samen aan de Slag
De Geschiedenis van de Vakbeweging, oude dossiers
Documenten, Dossier FNV - onderweg
Inspiratie, Literatuur Verder Lezen
Hoe nu verder?

(De rode of groene onderstreepte tekstgedeelten zijn verwijzingen, door erop te klikken kom je direct op de rubriek)

Voor de thema's VAD, Achtergronden, vakbondsmensen, Samen aan de slag, en Inspiratie zijn er rode linken zij verwijzen naar de teksten.

2. Vakbondswerk aan de basis, activerend en democratisch (VAD)

Andere democratie voor een nieuwe vakbeweging

Sjarrel Massop (E555-2), 11 januari 2026

De vakbondsdemocratie is in een precaire situatie gekomen die doorbroken moet worden.

Een nieuw bestuur, een nieuw geluid?

Sjarrel Massop (c560), 22 maart 2026

De discussie van het afgelopen anderhalf jaar is gegaan over de structuur en de 'governance' (besturing) van de vakbeweging. De leden liepen daar niet of nauwelijks warm voor - zij willen een ander nieuw geluid en wel over hun belangen. En dat zal van de mensen zelf moeten komen. Een democratische vakbond biedt immers de leden alle ruimte voor een strijdbare en kritische uitwerking van toekomstplannen. Het zal moeten gaan over de problemen waarmee met name mensen in kwetsbare situaties te maken hebben.

3. Achtergronden van de crisis in de internationale vakbeweging

Analyse op vier punten.

Veranderde samenstelling van de arbeidersklasse.

De collega bankwerker werkt tegenwoordig voor een buitenfirma, net als de collega van het intern transport, de schoonmakers en de personeelsconsulent. Allen met verschillende arbeidsvoorwaarden en het risico tegen elkaar uitgespeeld te worden.

Toenemende informalisering en precarisering.

Een tweedeling in de arbeidersklasse lijkt onvermijdelijk. Met arbeidsvoorwaarden enerzijds en bestaansonzekerheid anderzijds. De cao die de bond afsluit. geldt voor de' bevoorrechten' met een vaste baan en uitzicht op pensioen. De meerderheid valt daar buiten en wordt aan haar lot overgelaten.

Groeiende economische verandering, het kapitaal functioneert anders.

Bedrijven functioneren minder en minder als productiebedrijven met een nuttige publieke functie, ze zijn primair gericht op rendementen voor de aandeelhouders. De overheid doet driftig mee aan uitbesteding,

Een al meer dan veertig jaar durend neoliberaal offensief dat leidt tot ondermijning van de vakbeweging en haar werkwijzen.

De top van de vakbeweging blijft 'polderen' en biedt regelingen met de overheid en ondernemers in onder meer de Sociaal Economische Raad en de Stichting van de Arbeid. Met als resultaat vaak slappe compromissen, waaraan uit sociaal oogpunt vaak vraagtekens bij gesteld kunnen worden. Zo iets als bij 'toeslagenaffaire'.

Uitwerkingen

Positie

Sjarrel Massop (e562-2), 19 april 2026

De kentering van de asociale situatie moet bij de mensen zelf liggen. De vakbeweging, heeft het laten gebeuren en keek weg. Toen het bijna te laat was, ging ze haar 'besturing en structuur' aanpassen. Daarmee is de positie niet versterkt, integendeel, de vakbeweging is verder verzwakt. Overal in de gehele wereld is te zien dat mensen elkaar weer vinden, vaak als initiatief van vrouwen worden de gemeenschappen hersteld en het verzet georganiseerd. (Amerika, Hongarije, Oekraïne, Spanje, Frankrijk - gele hesjes). De sleutel voor verandering ligt bij de vakbeweging, maar dat moet dan wel een andere vakbeweging zijn. De politiek (inclusief de sociaal – democratie) is voor het neoliberalisme gezwicht, het is aan de vakbeweging om de politiek uit het moeras te trekken. Ernstige knelpunten voor hernieuwd vakbondsinitiatief zijn.

4. Vakbondsmensen aan het woord

Democratie en strijdbaarheid, door de leden

Interviews/gesprekken met kaderleden, bestuurders en vakbondsleiding.

Interview/gesprek met ...

Bert Veenstra (E523-3), 20 oktober 2024

Ik ben geen voorstander van een ANWB-model. De vakbond moet weer een vereniging van leden worden. Ik pleit voor een herstructurering van de FNV.

5. Samen aan de Slag

Netwerk FNV, democratisch

Berichten, verslagen, bijeenkomsten, agenda, discussies

________________________________________________________________________

Kaderberaad

________________________________________________________________________

Politieke Organisaties

Er zijn andere organisaties die raakvlakken hebben met een kritische vakbeweging.
Wil je met je club ook in dit rijtje, stuur een mail naar ons.

________________________________________________________________________

Publicaties

________________________________________________________________________

Andere Organisaties

________________________________________________________________________

Overgenomen

Heb je een bijdrage voor dit dossier, stuur een mailtje met de bijdrage (liefst PDF), en we plaatsen het hier als een link.
In deze rubriek "Overgenomen" verschijnen teksten, artikelen, berichten, oproepen enzovoort die op verzoek van de inzenders geplaatst of met toestemming van de auteurs overgenomen worden. Over de plaatsing beslist de webredactie.

6. Geschiedenis van de FNV, oude dossiers van Solidariteit

7. Documenten, Dossier FNV - onderweg

De kracht van beweging,congresresolutie

Plan 19 punten,

brief Asscher Heerts,

brief Patrick van Klink en Sjarrel Massop,

Motie 1 en 2 verkiezingen FNV bestuur

8. Inspiratie, Literatuur Verder Lezen

Literatuurlijst

9. Hoe nu verder?

Artikelen al verschenen op Solidariteit

Zelfstandige en strijdbare vakbond

Maar niet alleen versterking van de werkorganisatie zal bepalend zijn. Vooral strijdbare kaderleden zijn daarvoor doorslaggevend en die komen niet uit de lucht vallen, maar zullen moeten worden geschoold door de bond. Is de Kaderacademie daar klaar voor? Is die bereid en organisatorisch en financieel in staat kaderleden uit de sterke strijdbare sectoren van de FNV in te schakelen bij scholing en vorming van kaderleden uit zwakkere sectoren? En terugkomend op de kwestie van vacatiegelden: zal een financiële prikkel om actief kaderlid te zijn, zoals de sector bouw vraagt, een aansporing vormen tot strijdbaarheid? De strijdbaarheid zal zichtbaar zijn op de Eerste Mei. De aanzetten tot concretisering in beleid zal hopelijk op het FNV-congres geschieden!

(E561), 5 april 2026

Wij van Solidariteit zijn altijd opgekomen voor een democratische en strijdbare vakbond. Kritisch, maar behoorlijk loyaal. Zijn wij nu uitgepraat? Ik denk het niet. In het verleden zijn wij opgekomen voor de kritische kloofdichters in de bond. Met succes, al heeft het uiteindelijk toch niet gebracht wat we ervan hoopten. Maar er liggen nu weer mogelijkheden. Waarom op het Congres in april niet opkomen voor nog meer versterking van de stem van de basis?

(C555), 11 januari 2026

Op naar het komend congres - 4 en 5 juni 2026

Andere democratie voor een nieuwe vakbeweging

In de politieke wereld wordt hier en daar geëxperimenteerd met het 'burgerberaad': willekeurige mensen worden gehoord over breed levende kwesties in de samenleving. Willekeurig wil zeggen dat het niet om burgers gaat met een 'hoge' opleiding en bepaalde privileges. Nee, het moeten 'de gewone burgers' zijn die via een loting het debat voeren over hoe hun samenleving eruit moet zien. Eva Rovers heeft de opgedane ervaringen, Europees breed, beschreven.
Is een 'vakbondsberaad' mogelijk? Waarom niet? Het Ledenparlement, de toekomstige bondsraad, zal zeggen dat daar de controle van het beleid dient plaats te vinden. Dat is terecht en dat hoeft niet te veranderen, maar dan wel onder de voorwaarde dat democratisch gekozen organen hun vrije mandaat loslaten. Wezenlijk is dat niet alleen vastgesteld wordt hoe de gewone leden denken over het aan de orde zijnde beleid, maar dat hun standpunt gevolgd wordt. Dat is immers democratie: demos (het volk) en kratein (heerst). Geen enkele aangepaste 'governance' kan dit realiseren

(E555-2), 11 januari 2026